جمعه 15 دي 1396 در 15:43
23 3
جمعه 15 دي 1396 در 15:43
سلسله مباحث راهکارهای تربیت انقلابی

دانش‌آموز انقلابی، مدرسۀ انقلابی

محدثه خیراندیش، کارشناس ارشد فلسفه و کلام اسلامی

تربیت انقلابی مبتنی بر اکتفا نکردن به حداقل‌ها و تلاش مضاعف تمام نهادهای تربیتی برای پرورش نیروهای متعهد و انقلابی است

دانش‌آموز انقلابی، مدرسۀ انقلابی

مفهوم تربیت انقلابی

     تربیت اسلامی نوع ویژه‏ای از تربیت است که میان نیازها و خواسته‏های انسان در زندگی دنیایی مثل به دست آوردن روزی و کسب علم و نیازهای آخرتی مثل توکل بر خدا و انجام تکالیف تعادل برقرار می‎کند و تمام نیازهای اساسی مادی و معنوی فرد را تأمین می‏کند. نتیجه تربیت اسلامی، تعهد و پایبندی به آموزه‏های مکتب اسلام است به‌گونه‌ای که افراد به وضع موجود و عدم اجرای دستورهای اسلامی راضی نیستند و به دنبال آرمان‏گرایی، تحول‎ و رسیدن به وضعیت مطلوب هستند. تربیت انقلابی به معنای همین آرمان‏گرایی و تحول‎خواهی است و یکی از مهم‏ترین و ضروری‎ترین اقسام تربیت به‌خصوص برای نسل جدید جامعۀ انقلابی ایران اسلامی است. تربیت انقلابی مبتنی بر اکتفا نکردن به حداقل‌ها و تلاش مضاعف تمام نهادهای تربیتی برای پرورش نیروهای متعهد و انقلابی است. تربیت انقلابی یعنی تربیت نسلی که هم آشنا با دستاوردهای انقلاب و آرمان‏های امام و رهبری و هم حافظ آن است؛ نسلی که خودباور و خودکفا و غیر وابسته به قدرت‎های مادی شرق و غرب است؛ نسلی که به دنبال پیشرفت کشور انقلابی ایران اسلامی در همه ابعاد است؛ نسلی که با یکدیگر متحد و همدل هستند و در برابر ظلم و ستم و زیاده‎خواهی‎های قدرت‏های پوشالی می‎ایستند و ایثارگرانه عزت کشور را روزبه‌روز افزایش می‎دهند؛ نسلی که خود نیز به تربیت انقلابی عده‎ای دیگر همت می‎گمارند و این انقلاب اسلامی را به انقلاب حضرت مهدی(ع) متصل می‎کنند. ان‌شاءا...

 

نقش کلیدی مدرسه در تربیت انقلابی دانش‌آموزان

     پس از خانواده، آموزش‌وپرورش مهم‎ترین و مؤثرترین نهاد در شکل‎دهی و تربیت انقلابی دانش‎آموزان است. رهبر انقلاب علاوه بر اینکه بارها اهمیت فراوان دستگاه آموزش‌وپرورش و به عبارت دقیق‌تر دستگاه آموزش و تربیت را گوشزد کرده‏اند، دربیانی دربارۀ اهمیت تربیت انقلابی دانش‎آموزان در مدرسه می‎فرمایند: «سنگر مبارزه با کفر و ظلم و استکبار جهانی و قلدری شیاطین سیاسی عالم، همین سنگر مدرسه و تعلیم و تربیت و فرهنگ است.» [1] 

     از این بیان روشن می‌شود که از میان عوامل دخیل در تربیت، مدرسه به‌عنوان سنگری مهم در تعلیم و تربیت و به دلیل در اختیار داشتن طیف گسترده‎ای از دانش‎آموزان، می‌تواند نقش عمیقی در تحقق تربیت انقلابی ایفا کند؛ اما وضعیت موجود مدارس درزمینۀتربیت انقلابی دانش‌آموزان نسبت به وضعیت مطلوب فاصلۀ زیادی دارد. اگرچه فعالیت‌هایی در این زمینه صورت گرفته، اما محدود است و وضعیت حاضر پذیرفتنی نیست. وضعیت موجود و سیستم آموزشی و تربیتی فعلی قادر به پاسخ‌گویی نسبت به نیازهای انقلاب، نسل جوان انقلابی و آرمان‌های انقلابی نیست؛ بدین‌جهت نیاز به ایجاد تحول در این زمینه‌داریم. مطرح‌شدن موضوع سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش نیز ناظر به همین موضوع است.

     یکی از کارکردهای آموزش‌وپرورش انتقال فرهنگ است؛ بنابراین مدارس و سایر نهادهای تربیتی باید فرهنگ انقلاب، امام و اسلام را از نسل گذشته به نسل آینده منتقل کنند تا دانش‌آموزان امروز که آینده‌سازان فردا هستند، بتوانند به حول و قوۀ الهی و با زحمات نهادهای تربیتی به‌ویژه مدارس با حفظ دستاوردهای انقلاب، آن را به انقلاب حضرت مهدی(ع) متصل کنند.

     در این زمانه، دشمن با جنگ نرم، ناتو فرهنگی و شبیه خون فرهنگی، از طریق فضای مجازی و ماهواره وارد اتاق‌خواب یک نوجوان شده و این‌یک جنگ تمام‌عیار کفر در مقابل اسلام و انقلاب است. تربیت انقلابی آن‌هم در مدارس تنها راهکاری است که باید در برابر این کارهای دشمن دنبال شود.

     برای تربیت انقلابی دانش‎آموزان، راهکارها و پیشنهادهای علمی و عملی وجود دارد که با اهتمام به آن‌ها می‎توان گام‎های مؤثری در جهت دستیابی به تربیت انقلابی دانش‏آموزان برداشت. حال که با مفهوم تربیت انقلابی و نقش بی‌بدیل مدرسه در این نوع از تربیت آشنا شدیم، شایسته است که به بیان راهکارهای تربیت انقلابی در مدارس بپردازیم تا با به کار بستن این راهکارها در مدارس بتوان نسلی انقلابی تربیت کرد.

     راهکارهای تربیت انقلابی در مدارس به‌طور اجمالی عبارت‌اند از:

- حمایت نظام آموزش‌وپرورش از ایجاد و تقویت روحیه انقلابی در مدارس؛

- تقویت محتوای انقلابی در کتب و متون درسی دانش‎آموزان؛

- روحیه انقلابی کادر مدارس؛

- هماهنگی مدرسه با اولیای دانش‌آموزان در امر تربیت انقلابی؛

- ایجاد و تقویت نهادهای انقلابی دانش‎آموزی در مدارس.

در بخش اولِ این یادداشت به تبیین نقش کلان‎ترینِ این راهکارها یعنی نظام آموزش‌وپرورش می‎پردازیم.

 

حمایت نظام آموزش‌وپرورش از ایجاد و تقویت روحیۀ انقلابی در مدارس

     بخش کلان و اثربخش در ایجاد و تقویت روحیۀ انقلابی در مدارس، نظام حاکمیتی بر مدارس درزمینۀ بودجه و برنامه‌ریزی‌ها در تربیت انقلابی است. متأسفانه موضوع تربیت در سطح کلان با غفلت همراه است به این نحو که یا جزء اولویت‌های نظام تعریف‌نشده یا اینکه به مرحله اجرا نرسیده است.

     در وهلۀ اول باید اهمیت به‌نظام آموزش‌وپرورش جزء اولویت‎های تصمیم گیران نظامِ حاکم مطرح شود، همان‌طور که به سایر نهادهای امنیتی به دلیل دفاع از مرزهای جغرافیایی کشور اهمیت داده می‌شود و باید بیشتر از وضعیت موجود به این نهاد اهمیت داده شود، به وزارت آموزش‌وپرورش هم باید به چشم نهاد آموزش‌دهنده و تربیت‌کنندۀ حافظان و ترویج کنندگان انقلاب نگاه شود؛ چنانکه رهبر انقلاب فرمودند: «همۀ دستگاه‌ها در دولت، وظیفۀ پشتیبانى آموزش‌وپرورش را دارند.» [2] 

     با توجه به اهمیت و ضرورت تربیت انقلابیِ دانش‌آموزان در این شبیخون فرهنگی و جنگ نرمی که توسط دشمنان و مخالفان انقلاب اصیل اسلامی صورت گرفته و هرلحظه قوی‎تر می‌شود، همه دستگاه‎ها به‌ویژه دستگاه آموزش‌وپرورش باید بودجۀ مناسبی برای ایجاد و تقویت فرهنگ انقلابی در مدارس هزینه نمایند و مطمئن باشند که این هزینه نوعی سرمایه‎گذاری است نه از دست رفتن سرمایه؛ چراکه تربیت انقلابی دانش‎آموزان تضمین‌کننده آیندۀ انقلاب اسلامی است و دانشمندان، مدیران و تمدن سازان آینده همین دانش‌آموزان هستند؛ بنابراین بصیرت افزایی دانش‌آموزان که از مؤلفه‎های تربیت انقلابی است، باید سرلوحه برنامه مسئولان باشد. بصیرت به معنی شناخت لحظه‎هاست و مختص زمان و مکان خاصی نیست و اگر در این خصوص دچار مشکل باشیم، ناخواسته به دشمن کمک خواهیم کرد.

     در وهلۀ بعد خودِ نهاد آموزش‌وپرورش که به گفتۀ رهبر انقلاب «بزرگ‎ترین مجموعۀ حکمتی در نظام جمهوری اسلامی است» [3]، باید ایجاد و تقویت روحیه انقلابی در مدارس را جزو وظایف خود بداند و یک سلسله برنامه‏های هدفمند برای گسترش حداکثری این روحیه در دانش‎آموزان تعریف و تصویب نموده و آن را برای اجرا به مدارس ابلاغ نماید. درواقع باید به‌جای فضای هیجانیِ دکتر و مهندس شدن‌، فضای خدمت و تربیت انقلابی در نظام آموزش‌وپرورش رواج یابد. البته این امر منوط به این است که نیروهای فعال در این نهاد عظیم آموزش‌وپرورش، نیروهایی جوان، متدین، انقلابی، بانشاط، پرانگیزه و مبتکر باشند و اولویت آن‎ها در این نهاد، مسئلۀ اساسی یعنی تربیت انسان‎ها باشد. همین روحیه انقلابی مسئولان است که می‏تواند عبور از این راه سخت و پر از موانع و دشمن را آسان نماید.

     همچنین برای وصول به این مهم، باید بودجۀ مناسبی به مدارس تخصیص داده شود تا در قالب‎های ابتکاری و با کمک خود دانش‎آموزان، تربیت انقلابی را در فضای مدرسه ایجاد و تقویت شود. در ضمن کادر مدارس ازجمله معلمان و مربیان پرورشی نیز باید نسبت به تربیت انقلابی دانش‌آموزان حساس بوده و در صورت کمبود بودجه یا برنامه‌ریزی در این خصوص، از نظام انقلابی آموزش‌وپرورش درخواست نمایند تا با توجه به اهمیت و ضرورت این نوع از تربیت در مدارس و برای جامعه، هم بودجه مناسبی به تربیت انقلابی اختصاص داده شود و هم برنامه‎ریزی‎های گسترده دراین‌باره در سطح مدارس انجام گیرد تا در آینده‎ای نزدیک، نسلی داشته باشیم که باروحیه انقلابی به دنبال حفظ و حراست از دستاوردهای انقلاب و آرمان‏های امام و رهبری و پیشرفت کشور انقلابی ایران اسلامی در همه ابعاد است.

     لازم به تذکر است که این راهکاری کلان و در نظر اولیه، خارج از دسترس معلمان و کادر مدرسه است اما معلمان می‎توانند با تبیین اهمیت و ضرورت تربیت انقلابی در مدارس برای مدیران و انتقال آن به‌نظام آموزش‌وپرورش و نیز انجام فعالیت‎هایی در این راستا به‌صورت آتش به اختیار و با طرح‎های ابتکاری و ارائه این برنامه‎ها و خروجی‎های مفید و مؤثر آن در سطح گسترده، توجه نظام آموزش‌وپرورش و نهادهای بالادست آن را نسبت به تخصیص بودجه و برنامه‎ریزی گسترده برای این امر جلب کرده و آن‏ها را ترغیب و تشویق نمایند. (در یادداشت‎های بعدی، فعالیت‎ها و طرح‎های ناظر به تحقق عینی تربیت انقلابی در مدارس برای معلمان ارائه می‎شود.)

در یادداشت بعدی به تبیین راهکار دوم یعنی تقویت محتوای انقلابی در کتب و متون درسی دانش‎آموزان که راهکاری مفید و بسیار مؤثر برای تربیت انقلابی دانش‎آموزان است، پرداخته می‌شود و نیز نقش و اثر ویژه معلمان انقلابی و گوشه‎ای از فعالیت‎های موجود در این زمینه به‌عنوان نقشۀ راه ‌نشان داده می‌شود. ذکر ایده‎هایی در این راستا برای معلمان بزرگوار به جهت رسیدن به وضعیت مطلوب درزمینۀ تربیت انقلابی دانش‎آموزان از اهداف و مقاصد یادداشت بعدی است.

 

 

پی‌نوشت‌ها:

[1] . (بیانات در مراسم بیعت معلمان و دانش‎آموزان، 23/6/1368)

[2] . (بیانات در دیدار معلمان و فرهنگیان سراسر کشور، 17/2/1393)

[3] . (بیانات در دیدار معلمان و فرهنگیان سراسر کشور، 17/2/1393)

 

هشتمین مظلوم

هشتمین مظلوم

ماه صفر به پایان می‌رسد. شهادت امام هشتم در آخرین روز این ماه، پایان دو ماه سوگورای است. از آغاز محرم، سرشک غم باریده‌ایم، تا عاشورا، اربعین، بیست‌وهشتم صفر و سرانجام روز شهادت حضرت رضا(ع). اینک جهان تشیع در سوگ غریب خراسان است، والامردی که در راه آرمان و برای کسب خشنودی حضرت حق، شکیبا و استوار، رضای الهی را به جان پذیرفت و رهروان طریق توحید را تا رسیدن بر قله‌های شرف و وادی رستگاری رهنمون شد. هشتمین مظلوم، عصارۀ ایمان و هدف، آمیزه‌ای از دانش و تقوا، عبادت و بینش، مبارزه و پایداری و اراده و همت بود. او، هر چند در اوج عزت و جلال، اما اسیر ظلم مأمون بود؛ آن‌گونه که گاهی از خدایش، مرگ می‌طلبید. آه از آن انگور مسموم، که رضای آل محمد علیهم السلام را به رضوان برد! وای از آن زهر جفا که امام جواد را یتیم کرد!

پیام رهبر انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌زاده

پیام رهبر انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌زاده

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پیامی با تبریک و تسلیت شهادت و فقدان دانشمند برجسته و ممتاز هسته‌ای و دفاعی جناب آقای محسن فخری‌زاده، بر مجازات قطعی عاملان و آمران این جنایت و همچنین لزوم پیگیری تلاش علمی و فنی این شهید تأکید کردند. متن پیام رهبر انقلاب اسلامی به این شرح است: بسم الله الرّحمن الرّحیم دانشمند برجسته و ممتاز هسته‌ئی و دفاعی کشور جناب آقای محسن فخری‌زاده به دست مزدوران جنایتکار و شقاوت‌پیشه به شهادت رسید. این عنصر علمی کم‌نظیر جان عزیز و گرانبها را به خاطر تلاشهای علمی بزرگ و ماندگار خود، در راه خدا مبذول داشت و مقام والای شهادت، پاداش الهی اوست. دو موضوع مهم را همه‌ی دست‌اندرکاران باید به جِدّ در دستور کار قرار دهند، نخست پیگیری این جنایت و مجازات قطعی عاملان و آمران آن، و دیگر پیگیری تلاش علمی و فنی شهید در همه‌ی بخشهائی که وی بدانها اشتغال داشت. اینجانب به خاندان مکرم او و به جامعه‌ی علمی کشور و به همکاران و شاگردان او در بخشهای گوناگون، شهادت او را تبریک و فقدان او را تسلیت میگویم و علو درجات او را از خداوند مسألت میکنم. سیّدعلی خامنه‌ای ۸ آذرماه ۹۹