جمعه 20 بهمن 1396 در 23:20
23 3
جمعه 20 بهمن 1396 در 23:20

روانشناسی تربیتی در هزاره سوم

خداد عزیزی

نظام معرفتی در هر دوره به خاطر اینکه ماهیت معرفتی دارد زمینه هرگونه همراهی را با آن واقعیت دارد

روانشناسی تربیتی در هزاره سوم


هزاره سوم، مرز شخصی برای آن تعریف‌نشده است که به توان در صورت ارائه، به همۀ ابعاد و اضلاع آن پی برد، همان‌طوری که امروزه برخی از جامعه شناسان ویژگی هایی را برمی‌شمارند که به نحوی برخی جوامع را در آستانه هزاره چهارم تعریف می نمایند.

برای تعیین حدودوثغور هزاره سوم سعی شده به ویژگی هایی اشاره شود که در صورت آنکه، برخی از آن ویژگی ها بخشی از جامعه یا همه جامعه را در برگیرد اذعان می شود که آن جامعه، در آستانۀ هزاره سوم قرار دارد.
فرایند جهانی‌شدن چون تندبادی تمام جوامع را در میسر شدن قرار داده و می‌دهد؛ شدنی از جنس ویژگی‌های هزاره سوم، مهم به رسمیت شمردن چنین رویکردی است که به تجمعات بشری رو کرده است، به رسمیت شناختن آن به‌منزله باور به یک واقعیت است؛ واقعیتی که رنگ نظام های فکری، اعتقادی و اخلاقی این هزاره را به خودش گرفته است. این واقعیت همۀ جوامع را با هر نوع نظام فکری، اعتقادی و ارزشی تحت تأثیر قرار داده است.
مهم‌ترین شاخصه هر دوره (سنی، صنعتی و فرا صنعتی) نظام معرفتی آن به شمار می رود. نظام معرفتی در هر دوره به خاطر اینکه ماهیت معرفتی دارد زمینۀ هرگونه همراهی را با آن واقعیت دارد. ازاین‌رو که معرفت یک عنصر نظری محسوب می شود از هیچ امتناعی برخوردار نیست؛ چراکه اساساً مباحث نظری به تعبیر علامه طباطبائی نه قابل اباحه هستند و نه قابل امتناع‌اند.
نظام¬های تربیتی با به رسمیت شناختن این واقعیت، خود را در برابر چنین تندبادی قرار خواهند داد و به عبارتی معرفت‌شناسانه همواره خود را در مسیر شدن قرار خواهند داد و از این منظر، نظام¬های تربیتی، مباحث نظری خود را باید بر این اساس استوار سازند که همواره خود را درراه تعریف نمایند تا در مقصد.
باری نظام معرفتی که خود منشأ هرگونه تحول به شمار می رود و خود تحول، در معرفت، تحول می‌آفریند البته که سایر نظام ها همچون نظام تربیتی، آموزشی، فرهنگی، برنامه درسی، برنامه آموزشی، مدیریتی و ... به‌تبع نظام معرفتی در مواجهه با این واقعیت قرار خواهند گرفت. ازاین‌رو تمام نظام ها به طریقی از این متغیر تبعیت می کنند که در بُعد نظری همواره باید درراه قرار گیرند تا در مقصد. مهم‌ترین نکته در این بُعد، آن هست که علوم در مقام خلق مسئله قرار خواهد گرفت تا در موقعیت حل مسئله.
نظام های برشمرده شده در مواجهه و در موقعیت عمل، به گونه فرهنگی فرود و نازل می آیند به همین جهت ازجمله مهمترین شاخصه نظام های تربیتی هزاره سوم ترجیح رویکردهای اجتماعی و عمومی بر رویکردهای فردی و تخصصی است. ازاین‌رو رفتار سازمانی، هوش سازمانی، شخصیت سازمانی، روانشناسی اجتماعی، اخلاق سازمانی، زیست سازمانی و در آخر حیات، بالندگی و جاودانگی سازمانی از اهمیت ویژه و خاصی برخوردار شده و میشود؛ چراکه تجمعات بشری در سازمانها به دنیا می‌آیند، با سازمان میاندیشند و می-زییند و در سازمان چرخۀ عمر خود را به پایان خواهند رساند.
شأن اجتماعی و سازمانی در نظام تربیتی باید به رسمیت و مهم شمرده شود به عبارتی عنصر محیط و عوامل و عناصر برون‌سازمانی و تحولات محیطی و معرفتی به‌عنوان یک باور در این هزاره از مهم ترین عناصر نظام تربیتی هزاره سوم به شمار می رود.
ازآنجایی‌که نهادهای اجتماعی فرزند فرهنگ جوامعشان به شمار میآیند میزان رشد و بلوغ هر نهاد اجتماعی به میزان دانش و دانایی جوامعشان خواهند بود. مضاف بر اینکه سازمانها، ساختار و محتوای خود را درگرو، همگرایی و هم-افزایی سایر نهادهای اجتماعی میدانند تا با محوریت جامعۀ دانش بنیان به‌عنوان جامعۀ هدف و مخاطب اصلی، سایر اهداف تربیتی در ذیل آن، جامعه عمل پوشانده شود؛ لذا نظام تربیتی مهم‌ترین هدف خود را در جامعۀ اطلاعاتی باید جست‌وجو کند.
اگر تا دیروز نظام تربیتی بر بنیاد و بنیان انسان تعریف‌شده بود و هر یک از مکاتب تربیتی افق و پنجره ای به روی انسان می گشود اگر همۀ عوامل و عناصر تربیتی از درون و بیرون به روی انسان و تربیت او معطوف میشد؛ اما امروزه تربیت به‌عنوان یک راهبرد بنیادین بر صدر راهبردهای نوین تمام نهادهای اجتماعی نشسته و همه نهادها با همگرایی، همراهی و هم‌افزایی زمینه و بستر آن را در جامعه به وجود خواهند آورد.
قابل‌ذکر هست چنین راهبردهای بنیادین همواره به‌عنوان یک برند و مزیت رقابتی محسوب شده همچنان که راز موفقیت برند پاناسونیک از زبان مدیر آن شرکت شنیدنی است و این برند به‌عنوان یک راهبرد تضمین و تأمین‌کننده، کیفیت هم محسوب می‌شود «راهبرد اول انسان بعد کالا» راهبردی است که فرا مزیت رقابتی خود را در تربیت انسان جست‌وجو کرده و میکند؛ ازاین‌رو اهتمام نهادهای اجتماعی، فرهنگ‌سازمانی و منشور اخلاقی آن‌ها بر اساس اهداف نظام تربیتی بشود و میشود و کمتر سازمانی را امروزه سراغ دارید که برند و مزیت رقابتی آن سازمان تربیت بر اهداف تربیتی نبوده و نباشد لذا نظام آموزشی اهداف تربیتی خود را باید در جامعه به‌عنوان مخاطبان اولیه و نهادهای اجتماعی به‌عنوان مهمترین مشخصه این هزاره جستجو نماید.

 

منبع: نشریه اندیشه تربیت|شماره 81

 

 

هشتمین مظلوم

هشتمین مظلوم

ماه صفر به پایان می‌رسد. شهادت امام هشتم در آخرین روز این ماه، پایان دو ماه سوگورای است. از آغاز محرم، سرشک غم باریده‌ایم، تا عاشورا، اربعین، بیست‌وهشتم صفر و سرانجام روز شهادت حضرت رضا(ع). اینک جهان تشیع در سوگ غریب خراسان است، والامردی که در راه آرمان و برای کسب خشنودی حضرت حق، شکیبا و استوار، رضای الهی را به جان پذیرفت و رهروان طریق توحید را تا رسیدن بر قله‌های شرف و وادی رستگاری رهنمون شد. هشتمین مظلوم، عصارۀ ایمان و هدف، آمیزه‌ای از دانش و تقوا، عبادت و بینش، مبارزه و پایداری و اراده و همت بود. او، هر چند در اوج عزت و جلال، اما اسیر ظلم مأمون بود؛ آن‌گونه که گاهی از خدایش، مرگ می‌طلبید. آه از آن انگور مسموم، که رضای آل محمد علیهم السلام را به رضوان برد! وای از آن زهر جفا که امام جواد را یتیم کرد!

نامه به جوانان عراقی

نامه به جوانان عراقی

نامه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای خطاب به جوانان عزیز عراقی منتشر شد. متن و ترجمه این نامه که به زبان عربی نوشته شده است به این شرح است: