پنجشنبه 19 بهمن 1396 در 18:20
23 3
پنجشنبه 19 بهمن 1396 در 18:20

ارزشیابی عینی با کارنامۀ قرآنی

قاسم عدالتی مجد معاونت قرآنی مدارس غیردولتی بعثت مشهد مقدس

ارزشیابی ازآن‌جهت که بیانگر نقاط ضعف و قوت آموزش و نشانگر هدف‌های عینی و رفتاری است، می‌تواند نقطه شروع و سرآغاز یک فعالیت آموزشی محسوب شود.

ارزشیابی عینی با کارنامۀ قرآنی

سخن نخست

در فرآیند برنامه‌ریزی آموزشی چهارعنصر مؤثرند:

1. هدف؛

2. محتوا؛

3. اجرا؛

4. ارزشیابی.

     ارزشیابی ازآن‌جهت که بیانگر نقاط ضعف و قوت آموزش و نشانگر هدف‌های عینی و رفتاری است؛ می‌تواند نقطه شروع و سرآغاز یک فعالیت آموزشی محسوب شود و از آن حیث که معیار سنجش دستیابی به هدف‌های آموزشی است می‌تواند نقطۀ پایانی و سرانجام یک فعالیت کامل آموزشی به‌حساب آید.

     کسانی که معتقدند آموزش را باید از نقطه‌ای شروع کرد که دانش‌آموز در آن قرار دارد، نتایج ارزشیابی علمی و بهنگام را قطب نمای حرکت در آموزش بعدی و محیط و گردانندۀ چرخه‌های آموزش و تدریس و معلم را راهنمای دانش‌آموز، معلم و والدین می‌دانند.

هدف شناسی

     انتظارات ما در پایان فرایند شش‌ساله آموزش و تدریس قرآن، توانایی دانش‌آموز در روخوانی و روان‌خوانی کل قرآن خواهد بود.

  سه‌ساله اول: شمرده خوانی آیات با کمک لوحه‌های قرآنی؛

  سه‌ساله دوم: روان‌خوانی آیات با رعایت تجوید مقدماتی.

محتوا شناسی

استخوان‌بندی و چارچوب کلی کتب درسی قرآن دورۀ ابتدایی عبارت‌اند از:

1. روخوانی و قرائت صحیح آیات منتخب؛

2. درک و فهم پیام‌های قرآنی؛

3. آشنایی با علائم و قواعد قرائت و تجوید در حد کتاب درسی؛

4. کار و تمرین در کلاس؛

5. انس با قرآن در خانه؛

6. بیان و فهم قصه آیه‌ها؛

7. قرآن در تابستان (شمرده خوانی و روان‌خوانی صفحات خاصی از روی قرآن کامل).

محتوای فوق می‌بایست ظرف یک فرصت حداقل ۲۴ هفته‌ای از قرار هفته‌ای دو ساعت به منصه ظهور و اجرا درآید.[1]

روش‌شناسی

     پس از هدف‌گذاری و تبیین محتوا نوبت به تدریس، آموزش و پیاده‌سازی می‌رسد. چگونه تدریس کنیم؟ شیوه مهندسی معکوس به ما می‌آموزد؛ هرگاه شاخص‌های روا و معتبری برای سنجش هدف‌ها و محتوای آموزشی در دست داشته باشیم و انتظارات ما از فراگیران دقیقاً تعریف‌شده باشد، گام‌های اجرایی آموزش و تدریس به‌طور شفاف و عینی رخ می‌نمایاند؛ بنابراین کارنامۀ قرآنی در این خصوص نیز راهنمای تدریس به شمار می‌آید. [2]

ارزش‌یابی

     ساماندهی بخش‌های هدف، محتوا، اجرا و تدریس؛ در بخش ارزشیابی متجلی است. به عبارت بهتر با شناخت دقیق و درست سه جزء قبلی، تکلیف ارزشیابی روشن و مشخص می‌شود. حال با عنایت به ارزشیابی توصیفی در طول دورۀ ابتدایی اول و دوم، کارنامۀ قرآنی سعی بر آن دارد با توصیف رفتارهای دو جانبه‌ای از مهارت‌های قرآنی فراگیران (رفتار مستقل و خوداتکایی - در مقابل رفتار غیرمستقل و دیگر اتکایی) و اختصاص امتیاز درخور و متناسب با سطح فعالیت و مهارت به ارزیابی عینی از موفقیت‌های قرآنی دانش‌آموز بپردازد. هرچند کارنامۀ قرآنی پیشنهادی ما از فرصت و ظرفیت نمره و امتیاز در حد ضرورت بهره‌برداری نموده، لیکن رویکرد اصلی آن مطابقت باارزش‌های ارزشیابی توصیفی است. درنهایت میزان توفیقات دانش‌آموز را در چهار سطح خیلی خوب - خوب - قابل‌قبول - نیاز به تلاش - رده‌بندی کرده و برای هر نیم‌سال توصیه‌هایی برای شاگردان و والدین آن‌ها دارد.

 سخن پایانی

 کارنامه قرآنی؛ فرصتی عینی برای انعکاس میزان تلاش و همت مشترک معلم و شاگرد و والدین است.

 کارنامه قرآنی؛ راهنمای تدریس معلم و فراگیر و تسهیل‌کننده فرآیند آموزش است.

 کارنامه قرآنی؛ مبتنی بر انتظارات و هدف‌های درسی است.

 کارنامه قرآنی؛ تلاش محور است و به حداقل فعالیت‌های شاگردان امتیاز می‌دهد.

 کارنامه قرآنی؛ آموزش محور است و ارزش درس قرآن را نه‌تنها در ردیف سایر دروس بلکه فراتر از بقیه دروس در رأس مسائل آموزشی قرار می‌دهد.

 کارنامه قرآنی؛ گامی در جهت ارزشیابی عینی از موفقیت‌های قرآنی دانش آموزان است.

در پایان دوره ابتدایی یعنی سال ششم، به دانش‌آموزانی که با موفقیت توانایی روخوانی صحیح و بدون اشتباه قرآن کامل را داشته باشند «گواهینامه قرائت کامل قرآن» اعطا می‌گردد.

در پایان لازم به ذکر است هرگونه استنتاخ و نمونه‌برداری از روی کارنامه‌های قرآنی و یا گواهینامه قرآنی مدارس بعثت مجاز هست.

 

منبع: نشریه اندیشه تربیت|شماره 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پی‌نوشت‌ها:

[1] . در برخی از مدارس ازجمله مدارس غیردولتی بعثت به لحاظ ارزش، اهمیت و جایگاه درس قرآن در کلیۀ پایه‌ها معلمان ویژه قرآن به تدریس قرآن اشتغال دارند.

[2] . ناگفته پیداست بدون توجه به جنبه‌های انگیزشی و ترغیب‌کننده در جریان آموزش، توفیقی نخواهیم داشت.

 

 

 

 

 

خاطرۀ شهدا را در مقابل طوفان تبلیغات دشمن زنده نگهداریم

خاطرۀ شهدا را در مقابل طوفان تبلیغات دشمن زنده نگهداریم

دفاع مقدس با ستاره‌های درخشان شهدا جلوه‌نمایی می‌کند. ضمن گرامیداشت «هفتۀ دفاع مقدس»، وظیفۀ قدردانی از ایثارگران به‌ویژه شهیدان، فریضه‌ای عینی، تعینی و همیشگی است. بزرگداشت شهید یعنی اصالت بخشیدن به آن هدف‌ها و تشویق به آن عمل و تقدیس آن ایثار، تکریم شهیدان به آن است که این ملت هرگز در برابر سلطه‌گران مستکبر سرخم نکند. یاد شهیدان باید همیشه در فضای جامعه زنده باشد. زنده نگهداشتن یاد شهدای انقلاب باعث تداوم حرکت انقلاب است. شهیدان مظهر هدف، تلاش و تداوم هستند. ما در حقیقت، انقلاب، اسلام، قرآن، استقلال، آبرو و حیثیت را از برکت خون پاک شهدای عزیزمان داریم. خون شهیدان تضمین‌کنندۀ استقلال ملت و سربلندی اسلام است. نظام جمهوری اسلامی امروز امانت شهیدان است. خون شهدای انقلاب اسلامی به هدر نرفته است و آنها بودند که به قیمت خون خود، آبروی اسلام، قرآن، پیامبر و استقلال مملکت را حفظ کردند و حرکتی که آنها در این انقلاب از خود نشان دادند در طول تاریخ بی‌نظیر بوده است. چراغ راه آیندۀ ما شعار آزادگی و فداکاری شهدای ماست. با زبان و عملی خالصانه می‌گوییم: «شهدا! ما شما را فراموش نکرده‌ایم ... اصلاً مگر حماسه، شهادت، هویزه، طلائیه، بستان، صدای غرش توپ‌ها، حسین فهمیده‌ها و باکری‌ها، چمران‌ها، آوینی‌ها و ... فراموش شدنی هستند؟ شما در روح و باطن ما جای دارید. اندیشه و تفکر شما در روح و روان جامعۀ ایرانی جای دارد. یاد شما گرامی و راهتان پُررهرو باد.» سرداران دفاع مقدس، الگوی نسل آینده‌ساز انقلاب هستند؛ لذا سیرۀ نظری و عملی آن عزیزان فرا روی ماست که می‌بایست از آن بهره گرفت؛ از این رو، به‌منظورگرامیداشت یاد و خاطرۀ آن عزیزان در «هشت سال دفاع مقدس» و بهره‌برداری از اندیشۀ زلال آنان، بخشی از وصایا و گفته‌های تعدادی از سرداران شهید را تقدیم می‌داریم:

درگذشت استاد محمد علی اعتضاد رضوی

درگذشت استاد محمد علی اعتضاد رضوی

انالله و انا الیه راجعون  بسم الله الرّحمن الرّحیم درگذشت شخصیت فرهیخته، مجرب، متدین، انقلابی، مخلص والگوی عرصه تعلیم و تربیت که عمر گرانسنگ خود را در راه تربیت نسل آینده ساز هزینه نمود. دست اندرکاران کانون مدارس اسلامی کشور را اندوهگین،متاسف و متاثر ساخت.   لازم است این درگذشت را به جامعه فرهنگیان بالاخص همکاران مدارس اسلامی کشور، بیت شریف آن مرحوم و کلیه بازماندگان تسلیت عرض کنیم و از خداوند سبحان برای روح آن بزرگوار علو درجات و برای خانواده محترم به ویژه فرزندان آن عزیز که همچنان در سنگر تعلیم و تربیت فعالیت می نمایند صبرجزیل و طول عمر مسئلت می نماییم. روحش شاد و یادش گرامی باد  کانون مدارس اسلامی کشور