پنجشنبه 19 بهمن 1396 در 18:20
23 3
پنجشنبه 19 بهمن 1396 در 18:20

ارزشیابی عینی با کارنامۀ قرآنی

قاسم عدالتی مجد معاونت قرآنی مدارس غیردولتی بعثت مشهد مقدس

ارزشیابی ازآن‌جهت که بیانگر نقاط ضعف و قوت آموزش و نشانگر هدف‌های عینی و رفتاری است، می‌تواند نقطه شروع و سرآغاز یک فعالیت آموزشی محسوب شود.

ارزشیابی عینی با کارنامۀ قرآنی

سخن نخست

در فرآیند برنامه‌ریزی آموزشی چهارعنصر مؤثرند:

1. هدف؛

2. محتوا؛

3. اجرا؛

4. ارزشیابی.

     ارزشیابی ازآن‌جهت که بیانگر نقاط ضعف و قوت آموزش و نشانگر هدف‌های عینی و رفتاری است؛ می‌تواند نقطه شروع و سرآغاز یک فعالیت آموزشی محسوب شود و از آن حیث که معیار سنجش دستیابی به هدف‌های آموزشی است می‌تواند نقطۀ پایانی و سرانجام یک فعالیت کامل آموزشی به‌حساب آید.

     کسانی که معتقدند آموزش را باید از نقطه‌ای شروع کرد که دانش‌آموز در آن قرار دارد، نتایج ارزشیابی علمی و بهنگام را قطب نمای حرکت در آموزش بعدی و محیط و گردانندۀ چرخه‌های آموزش و تدریس و معلم را راهنمای دانش‌آموز، معلم و والدین می‌دانند.

هدف شناسی

     انتظارات ما در پایان فرایند شش‌ساله آموزش و تدریس قرآن، توانایی دانش‌آموز در روخوانی و روان‌خوانی کل قرآن خواهد بود.

  سه‌ساله اول: شمرده خوانی آیات با کمک لوحه‌های قرآنی؛

  سه‌ساله دوم: روان‌خوانی آیات با رعایت تجوید مقدماتی.

محتوا شناسی

استخوان‌بندی و چارچوب کلی کتب درسی قرآن دورۀ ابتدایی عبارت‌اند از:

1. روخوانی و قرائت صحیح آیات منتخب؛

2. درک و فهم پیام‌های قرآنی؛

3. آشنایی با علائم و قواعد قرائت و تجوید در حد کتاب درسی؛

4. کار و تمرین در کلاس؛

5. انس با قرآن در خانه؛

6. بیان و فهم قصه آیه‌ها؛

7. قرآن در تابستان (شمرده خوانی و روان‌خوانی صفحات خاصی از روی قرآن کامل).

محتوای فوق می‌بایست ظرف یک فرصت حداقل ۲۴ هفته‌ای از قرار هفته‌ای دو ساعت به منصه ظهور و اجرا درآید.[1]

روش‌شناسی

     پس از هدف‌گذاری و تبیین محتوا نوبت به تدریس، آموزش و پیاده‌سازی می‌رسد. چگونه تدریس کنیم؟ شیوه مهندسی معکوس به ما می‌آموزد؛ هرگاه شاخص‌های روا و معتبری برای سنجش هدف‌ها و محتوای آموزشی در دست داشته باشیم و انتظارات ما از فراگیران دقیقاً تعریف‌شده باشد، گام‌های اجرایی آموزش و تدریس به‌طور شفاف و عینی رخ می‌نمایاند؛ بنابراین کارنامۀ قرآنی در این خصوص نیز راهنمای تدریس به شمار می‌آید. [2]

ارزش‌یابی

     ساماندهی بخش‌های هدف، محتوا، اجرا و تدریس؛ در بخش ارزشیابی متجلی است. به عبارت بهتر با شناخت دقیق و درست سه جزء قبلی، تکلیف ارزشیابی روشن و مشخص می‌شود. حال با عنایت به ارزشیابی توصیفی در طول دورۀ ابتدایی اول و دوم، کارنامۀ قرآنی سعی بر آن دارد با توصیف رفتارهای دو جانبه‌ای از مهارت‌های قرآنی فراگیران (رفتار مستقل و خوداتکایی - در مقابل رفتار غیرمستقل و دیگر اتکایی) و اختصاص امتیاز درخور و متناسب با سطح فعالیت و مهارت به ارزیابی عینی از موفقیت‌های قرآنی دانش‌آموز بپردازد. هرچند کارنامۀ قرآنی پیشنهادی ما از فرصت و ظرفیت نمره و امتیاز در حد ضرورت بهره‌برداری نموده، لیکن رویکرد اصلی آن مطابقت باارزش‌های ارزشیابی توصیفی است. درنهایت میزان توفیقات دانش‌آموز را در چهار سطح خیلی خوب - خوب - قابل‌قبول - نیاز به تلاش - رده‌بندی کرده و برای هر نیم‌سال توصیه‌هایی برای شاگردان و والدین آن‌ها دارد.

 سخن پایانی

 کارنامه قرآنی؛ فرصتی عینی برای انعکاس میزان تلاش و همت مشترک معلم و شاگرد و والدین است.

 کارنامه قرآنی؛ راهنمای تدریس معلم و فراگیر و تسهیل‌کننده فرآیند آموزش است.

 کارنامه قرآنی؛ مبتنی بر انتظارات و هدف‌های درسی است.

 کارنامه قرآنی؛ تلاش محور است و به حداقل فعالیت‌های شاگردان امتیاز می‌دهد.

 کارنامه قرآنی؛ آموزش محور است و ارزش درس قرآن را نه‌تنها در ردیف سایر دروس بلکه فراتر از بقیه دروس در رأس مسائل آموزشی قرار می‌دهد.

 کارنامه قرآنی؛ گامی در جهت ارزشیابی عینی از موفقیت‌های قرآنی دانش آموزان است.

در پایان دوره ابتدایی یعنی سال ششم، به دانش‌آموزانی که با موفقیت توانایی روخوانی صحیح و بدون اشتباه قرآن کامل را داشته باشند «گواهینامه قرائت کامل قرآن» اعطا می‌گردد.

در پایان لازم به ذکر است هرگونه استنتاخ و نمونه‌برداری از روی کارنامه‌های قرآنی و یا گواهینامه قرآنی مدارس بعثت مجاز هست.

 

منبع: نشریه اندیشه تربیت|شماره 81

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پی‌نوشت‌ها:

[1] . در برخی از مدارس ازجمله مدارس غیردولتی بعثت به لحاظ ارزش، اهمیت و جایگاه درس قرآن در کلیۀ پایه‌ها معلمان ویژه قرآن به تدریس قرآن اشتغال دارند.

[2] . ناگفته پیداست بدون توجه به جنبه‌های انگیزشی و ترغیب‌کننده در جریان آموزش، توفیقی نخواهیم داشت.

 

 

 

 

 

هشتمین مظلوم

هشتمین مظلوم

ماه صفر به پایان می‌رسد. شهادت امام هشتم در آخرین روز این ماه، پایان دو ماه سوگورای است. از آغاز محرم، سرشک غم باریده‌ایم، تا عاشورا، اربعین، بیست‌وهشتم صفر و سرانجام روز شهادت حضرت رضا(ع). اینک جهان تشیع در سوگ غریب خراسان است، والامردی که در راه آرمان و برای کسب خشنودی حضرت حق، شکیبا و استوار، رضای الهی را به جان پذیرفت و رهروان طریق توحید را تا رسیدن بر قله‌های شرف و وادی رستگاری رهنمون شد. هشتمین مظلوم، عصارۀ ایمان و هدف، آمیزه‌ای از دانش و تقوا، عبادت و بینش، مبارزه و پایداری و اراده و همت بود. او، هر چند در اوج عزت و جلال، اما اسیر ظلم مأمون بود؛ آن‌گونه که گاهی از خدایش، مرگ می‌طلبید. آه از آن انگور مسموم، که رضای آل محمد علیهم السلام را به رضوان برد! وای از آن زهر جفا که امام جواد را یتیم کرد!

پیام رهبر انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌زاده

پیام رهبر انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌زاده

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پیامی با تبریک و تسلیت شهادت و فقدان دانشمند برجسته و ممتاز هسته‌ای و دفاعی جناب آقای محسن فخری‌زاده، بر مجازات قطعی عاملان و آمران این جنایت و همچنین لزوم پیگیری تلاش علمی و فنی این شهید تأکید کردند. متن پیام رهبر انقلاب اسلامی به این شرح است: بسم الله الرّحمن الرّحیم دانشمند برجسته و ممتاز هسته‌ئی و دفاعی کشور جناب آقای محسن فخری‌زاده به دست مزدوران جنایتکار و شقاوت‌پیشه به شهادت رسید. این عنصر علمی کم‌نظیر جان عزیز و گرانبها را به خاطر تلاشهای علمی بزرگ و ماندگار خود، در راه خدا مبذول داشت و مقام والای شهادت، پاداش الهی اوست. دو موضوع مهم را همه‌ی دست‌اندرکاران باید به جِدّ در دستور کار قرار دهند، نخست پیگیری این جنایت و مجازات قطعی عاملان و آمران آن، و دیگر پیگیری تلاش علمی و فنی شهید در همه‌ی بخشهائی که وی بدانها اشتغال داشت. اینجانب به خاندان مکرم او و به جامعه‌ی علمی کشور و به همکاران و شاگردان او در بخشهای گوناگون، شهادت او را تبریک و فقدان او را تسلیت میگویم و علو درجات او را از خداوند مسألت میکنم. سیّدعلی خامنه‌ای ۸ آذرماه ۹۹