سه شنبه 04 ارديبهشت 1397 در 04:20
23 3
سه شنبه 04 ارديبهشت 1397 در 04:20

مهم‌ترین رسالت معلم پرورش روح توحید است

تقی زاده، مدیریت مجتمع آیت الله بهجت(ره)

در دین مبین اسلام تربیت بر تعلیم ارجحیت دارد

مهم‌ترین رسالت معلم پرورش روح توحید است

یافتن آغاز برای تعلیم و تربیت انسان بی‌معناست؛ چراکه انسان از ابتدا ظهور در ابعاد فردی و اجتماعی تحت تعلیم مستقیم پروردگار قرارگرفته و تمام اسماء را فراگرفته است؛ «وَ عَلَّمَ آدَمَ الأسْمَاءَ کُلَّهَا ...» [1]

معلمان و مربیان شاخص‌ترین و اساسی‌ترین نقش را در جریان یادگیری و به طور مستقیم در تعلیم انسان‌ها و به‌ویژه دانش‌آموزان بر عهده‌دارند.

در مکتب علم و دانش، معلم از جایگاه بسیار ارزشمند و رفیعی برخوردار است بر همین مبنا اسلام روی علم و عالم و معلم تأکید فراوانی کرده است تا بشر از طریق آگاه شدن راه سعادت و کمال را بیابد

و این قشر معلم مهذب و تعلیم‌دهندۀ دلسوز است که می‌تواند روی افراد اثر مثبت یا احمالاً اثر منفی بگذارد.

یکی از اهداف عالیه در دعوت انبیا دعوت به خدا و تربیت مردم برای حرکت در مسیر کمال است؛

«الا تعبدوا الا ا... اننی لکم منه نذیر و بشیر». [2]

در دین مبین اسلام تربیت بر تعلیم ارجحیت دارد؛ بنابراین بحث اخلاق در آموزش بسیار حائز اهمیت است؛ از همین رو در آیات و روایات و همچنین در دیدگاه اندیشمندان اسلامی نقش معلم به عنوان الگوی اخلاق در امر آموزش مطرح و جایگاه ویژه‌ای دارد. معلم تنها یک آموزگار برای انتقال معلومات علمی و دانش نیست بلکه الگویی بانفوذ است که نمی‌تواند نسبت به اصول اخلاق خویش بی‌تفاوت باشد؛ چون محدودۀ اخلاقیاتش فراتر از خود اوست و درواقع اخلاق و عمل معلم در جریان آموزش به‌مراتب بیشتر از سخن و کلامش بر شاگردانش اثر خواهد داشت. از همین رو در بسیاری از موارد شاگردان در شخصیت پذیری خود، نقش معلم را بسیار مؤثر می‌دانند؛ اینجاست که الگوسازی از معلم در درون شاگرد اتفاق می‌افتد و شاگرد او را سرلوحه خویش قرار داده و از او سرمشق می‌گیرد؛ بنابراین رابطه معلم با شاگرد یک رابطه معنوی است؛ چون معلم باروح و جان دانش‌آموز در ارتباط است. یک معلم با پایبندی به اصول و ضوابط اخلاق در جریان و روند آموزشی که بر عهدۀ اوست می‌تواند بزرگ‌ترین خدمت را به جامعۀ خویش عرضه کند و این همان نقش اثربخش معلم هست، که واژه اثربخشی عبارت است از میزان تحقق اهداف و انجام موفقیت‌آمیز مأموریت یا به تعبیری دیگر عملکرد و کارایی مطلوب معلمان هست که در سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش به آن اهمیت ویژه‌ای داده‌شده است.

در مدرسه نیز عوامل مختلفی وجود دارد که در امر تعلیم و تربیت مؤثرند از قبیل برنامه‌های درسی، مواد آموزشی سازمان مدرسه و امکانات آموزشی آن ولی هیچ‌یک از آن‌ها به‌اندازۀ معلم اهمیت ندارد؛ زیرا این معلم است که بر همۀ آن عوامل جان می‌بخشد و آن‌ها را سودمند و نتیجه‌بخش می‌گرداند.

پیامبر اکرم(ص) می‌فرماید به‌راستی مَثل عالمان در زمین مثل ستارگان در آسمان است که مردم در تاریکی‌های خشکی و دریا به کمک آن‌ها راه خود را پیدا می‌کنند. با توجه به آیات و روایات، یک معلم کارآمد و اثربخش راهنما و روشنگر است. مدافع مرزهای اعتقادی و فرهنگی است و نقش ایشان در شناسایی معارف دین، ایمان آفرینی، تقویت روحیه حق‌گرایی و بیدار کردن فطرت الهی و تقویت قدرت تفکر و تشخیص حق از باطل، خودسازی و خودشناسی و حلم و صبر و استقامت، بسیار حائز اهمیت هست.

روانشناسان در تبیین رابطه میان محبوبیت و اثربخشی می‌گویند، ازآنجاکه انسان‌ها تلاش می‌کنند شناخت‌هایشان با احساساتشان هماهنگ باشد نگرش خود را به‌احتمال‌زیاد برحسب نگرش‌های، کسانی که دوست دارند تغییر می‌دهند.

معلم می‌تواند با دین‌مداری، گشاده‌رویی، خُلق نیکو و تواضع و احترام به دانش‌آموزان محبوبیت خود را نزد دانش‌آموزان افزایش دهد.

خداوند بر پیامبر دستور می‌دهد که با مردم مهربان برخورد کن تا از تو فراری نشوند و به سبب رحمت خداست که تو با آن‌ها چنین خوش‌خویی و مهربان هستی، اگر تندخویی و سخت‌دل بودی از گرد تو، پراکنده می‌شدند، پس بر آن‌ها ببخشایی و برایشان آمرزش بخواه و در کارها با ایشان مشورت کن و چون قصد کاری کنی بر خدا توکل کن که خدا توکل‌کنندگان را دوست دارد. [3]

دانش‌آموزانی که از معلم خود معرفت دینی کسب کرده و توسط اوامر، معرفتش را تبدیل به باور قلبی نموده حالا بر معلمش به‌عنوان یک الگو نگاه می‌کند تا مانند او رفتارش را در چارچوب اعتقاداتش قرار دهد؛ و این همانا نقش معلم کارآمد و اثربخش و محبوب است و یک معلم باید آموزشش برای خدا و تربیتش برای خدا و با توجه بر خدا است که می‌تواند تربیت الهی نموده و مهم‌ترین نقش معلم و رسالت او پرورش روح توحید در بندگان هست.

پی نوشت‌ها:

[1] . سوره بقره، آیات 31-33

[2] . سورۀ هود، آیۀ 2

[3] . سورۀ آل‌عمران، آیۀ 159

خاطرۀ شهدا را در مقابل طوفان تبلیغات دشمن زنده نگهداریم

خاطرۀ شهدا را در مقابل طوفان تبلیغات دشمن زنده نگهداریم

دفاع مقدس با ستاره‌های درخشان شهدا جلوه‌نمایی می‌کند. ضمن گرامیداشت «هفتۀ دفاع مقدس»، وظیفۀ قدردانی از ایثارگران به‌ویژه شهیدان، فریضه‌ای عینی، تعینی و همیشگی است. بزرگداشت شهید یعنی اصالت بخشیدن به آن هدف‌ها و تشویق به آن عمل و تقدیس آن ایثار، تکریم شهیدان به آن است که این ملت هرگز در برابر سلطه‌گران مستکبر سرخم نکند. یاد شهیدان باید همیشه در فضای جامعه زنده باشد. زنده نگهداشتن یاد شهدای انقلاب باعث تداوم حرکت انقلاب است. شهیدان مظهر هدف، تلاش و تداوم هستند. ما در حقیقت، انقلاب، اسلام، قرآن، استقلال، آبرو و حیثیت را از برکت خون پاک شهدای عزیزمان داریم. خون شهیدان تضمین‌کنندۀ استقلال ملت و سربلندی اسلام است. نظام جمهوری اسلامی امروز امانت شهیدان است. خون شهدای انقلاب اسلامی به هدر نرفته است و آنها بودند که به قیمت خون خود، آبروی اسلام، قرآن، پیامبر و استقلال مملکت را حفظ کردند و حرکتی که آنها در این انقلاب از خود نشان دادند در طول تاریخ بی‌نظیر بوده است. چراغ راه آیندۀ ما شعار آزادگی و فداکاری شهدای ماست. با زبان و عملی خالصانه می‌گوییم: «شهدا! ما شما را فراموش نکرده‌ایم ... اصلاً مگر حماسه، شهادت، هویزه، طلائیه، بستان، صدای غرش توپ‌ها، حسین فهمیده‌ها و باکری‌ها، چمران‌ها، آوینی‌ها و ... فراموش شدنی هستند؟ شما در روح و باطن ما جای دارید. اندیشه و تفکر شما در روح و روان جامعۀ ایرانی جای دارد. یاد شما گرامی و راهتان پُررهرو باد.» سرداران دفاع مقدس، الگوی نسل آینده‌ساز انقلاب هستند؛ لذا سیرۀ نظری و عملی آن عزیزان فرا روی ماست که می‌بایست از آن بهره گرفت؛ از این رو، به‌منظورگرامیداشت یاد و خاطرۀ آن عزیزان در «هشت سال دفاع مقدس» و بهره‌برداری از اندیشۀ زلال آنان، بخشی از وصایا و گفته‌های تعدادی از سرداران شهید را تقدیم می‌داریم:

درگذشت استاد محمد علی اعتضاد رضوی

درگذشت استاد محمد علی اعتضاد رضوی

انالله و انا الیه راجعون  بسم الله الرّحمن الرّحیم درگذشت شخصیت فرهیخته، مجرب، متدین، انقلابی، مخلص والگوی عرصه تعلیم و تربیت که عمر گرانسنگ خود را در راه تربیت نسل آینده ساز هزینه نمود. دست اندرکاران کانون مدارس اسلامی کشور را اندوهگین،متاسف و متاثر ساخت.   لازم است این درگذشت را به جامعه فرهنگیان بالاخص همکاران مدارس اسلامی کشور، بیت شریف آن مرحوم و کلیه بازماندگان تسلیت عرض کنیم و از خداوند سبحان برای روح آن بزرگوار علو درجات و برای خانواده محترم به ویژه فرزندان آن عزیز که همچنان در سنگر تعلیم و تربیت فعالیت می نمایند صبرجزیل و طول عمر مسئلت می نماییم. روحش شاد و یادش گرامی باد  کانون مدارس اسلامی کشور