سه شنبه 04 ارديبهشت 1397 در 09:15
23 3
سه شنبه 04 ارديبهشت 1397 در 09:15

ویژگی های معلم شایسته

حیدری، دبیر کانون مدارس اسلامی استان خراسان رضوی

درصورتی‌که معلم بتواند در تمامی برنامه¬های خود اعتقاد به دو اصل«توحید» و «معاد» را نهادینه کرده و در عمق باورهای دانش¬آموزان وارد نماید آن‌ها را به «انسان کامل» تبدیل می¬نماید

ویژگی های معلم شایسته

ارتباط با پروردگار

راه نفوذ در دل­ها ارتباط با خداوند متعال است. هر چه این ارتباط قوی­تر باشد تأثیر معلم بر دانش‌آموزان و مخاطبان بیشتر خواهد بود. معلم باید همواره از پروردگارش درخواست کند تا به او توفیق دهد که بتواند وظایف پیامبرگونه خود را به نحو احسن انجام دهد.

 

الگو قرار دادن پیامبر(ص) و سایر معصومین(ع)

با توجه به این نکته که معلمی شغل انبیا است پس شایسته است یک معلم شیعه گفتار و رفتار معصومین(ع) را با دقـت مـطالعه کند و آن‌ها را سـرمشق خود قرار دهد. خداوند متعال در همین راستا می‌فرماید: «لقد کان لهم فی رسول ا... اسوة حسنه»؛ قطعاً رسول خدا برای شما سرمشق نیکویی است.

توصیه می­شود کتاب «سنن النبی» تألیف علامه طباطبائی(ره) را با دقت مطالعه کنیم و در تمام امور از آن حضرت تقلید نماییم.

در همین ارتباط معلم می­بایستیِ در شیوه آرایش سروصورت و لباس پوشیدن و تمیز و معطر بودن و گشاده‌رویی از آن سرمشق نیکو تقلید نماید.

 

محبت نسبت به دانش­آموزان

یکی از بهترین شیوه‌های نفوذ در دل مخاطبان محبت است. قرآن کریم در دو آیه «الرحمن، علم القرآن» از صفت رحمانیت خداوند در تعلیم یاد می‌کند. در سیره تمامی انبیا(ص) و معصومین(ع) نیز لطف، مـحبت و مـهر و احترام نسبت به دیگران به نحوی مـشاهده می­شود.

 

اخلاص

شایسته است معلم در گفتار و رفتار خود از تظاهر و ریا پرهیزکرده اخلاص را سرمشق خود قرار دهد. در همین راستا، خداوند متعال به پیامبر(ص) می­فرماید: «فاعبدا... مخلصاً له الدین». [1]

 

رعایت نظم در تمام امور

به‌منظور تعلیم اسوه، شایسته است وصیت امیرالمؤمنین(ع) در مورد نظم را موردتوجه قرار دهد که فرمود: «اوصیکم ... بتقوی ا... و نظم امرکم»؛ وصیت می­کنم شما را و همۀ مسلمانان را بر تقوای الهی و نظم در امور. معلمان می‌بایستی به این وصیت بسیار مهم و اثربخش اهمیت داده و به آن عمل نمایند. در این راستا امام خمینی(ره)، مقام معظم رهبری، آیت ا... دکتر بهشتی الگوهای سازنده­ای به‌حساب می­آیند؛ مثلاً آیت ا... دکتر بهشتی مقید بودند در تمام جلسه‌ها و برنامه­ها نظم کاملی را اعمال نمایند، در جلسه‌های شهید رجایی؛ معلم نمونه نیز این نظم در اوج خود مشاهده می­شد. قبلاً اگر کسی یک دقیقه تأخیر می­کرد شهید رجایی می­فرمود: «چرا شصت ثانیه دیر آمدی»؟

 

ساده زیستی

در سبک زندگی معصومین(ع) پرهیز از تجملات و ساده زیستی مورد تأکید قرار می­گرفت. آن‌ها ضمن رعایت تمیزی، آرایش و معطر بودن بسیار ساده زندگی می­کردند. زندگی امیرالمؤمنین(ع) نیز در مدینه و کوفه می­تواند سرمشق نیکویی برای همه ما باشد. درصورتی‌که معلم به تجملات و اشرافیت رو آورد محبت و ارادت بسیاری از شاگردان را از دست می­دهد و آن‌ها را ازخودبیگانه می­کند.

 

عیب­پوشی

یکی از صفات خداوند «ستارالعیوب» هست. انبیا(ص) و دیگر معصومین(ع) نیز از همین صفت برخوردار بودند و از افشاگری و بیان معایب دیگران مخصوصاً در جمع مردم به‌شدت پرهیز می­کردند.

معلم شایسته نیز می­بایست اولاً به دانش­آموزان سوءظن نداشته باشد. ثانیاً در زندگی شخصی و خصوصی آن‌ها تجسس ننماید. ثالثاً اگر متوجه عیبی در یکی از آن‌ها شد هرگز آن را مطرح ننماید. البته برای رفع آن عیب از شیوه‌هایی استفاده کند که دانش­آموز خاطی اصلاً مورد خطاب مستقیم قرار نگیرد. با عنایت به این نکته معلم باید رازدار دانش­آموزان باشد و در این صورت دانش­آموزان به‌راحتی می­توانند مشکلات خود و خانواده را با معلم رازدار خود در میان بگذارند و از او برای حل آن‌ها کمک بگیرند.

 

دانایی و توانایی

معلم باید در امر مهم تعلیم و تربیت دارای تخصص باشد. معلمی در این امور موفق است که به این سفارش توجه کند: «ده بدانی، یک توانی، صد بدانی یک توانی»؛ بنابراین معلم می­بایست مرتباً در دوره­های تربیت‌معلم و آموزش ضمن خدمت شرکت نماید و تخصص خود را مرتباً افزایش دهد. تهیه الگوهای موفق در تعلیم و تربیت و ارائه مداوم آن‌ها به معلم می­تواند در کارایی و توفیق او بسیار مؤثر باشد.

 

تعلیم توحید و معاد در تمامی برنامه­ ها

از اصولی که در قرآن کریم بیش از همه مطرح می­شود و در آیات متعددی تکرار و تأکید می‌شود توجه به «توحید» و «معاد» هست، درصورتی‌که معلم بتواند در تمامی برنامه­های خود اعتقاد به این دو اصل تحول‌آفرین و سرنوشت‌ساز را نهادینه کرده و در عمق باورهای دانش­آموزان وارد نماید آن‌ها را به «انسان کامل» تبدیل می­نماید و در این راستا آیت ا... جوادی آملی به ما فرمودند: «ما مفسران قرآن در حوزه­های علمیه کلام ا... را تعلیم می­دهیم. معلم در مدرسه می­بایستی فعل ا... را آموزش دهد. در تمامی علوم تجربی می­توان وجود خداوند متعال را به‌راحتی مشاهده کرد. آن‌ها همه آیات خداوند متعال و نشانه­های روشنی از پروردگار عالم هست؛ لذا معلم در هر درسی از علوم را که مطرح می­کند می­بایستی به خالق و هدف از خلقت را نیز توضیح دهد».

در پایان توصیه می­شود در رابطه با تعلیم اسوه، کتاب «آداب تعلیم و تربیت» در اسلام اثر گران‌قدر دکتر حجتی را با دقت مطالعه کرده و مورد استفاده قرار دهد.

 

 

پی‌نوشت‌ها:

[1] . قرآن کریم. سورۀ زمر، آیۀ 2

هشتمین مظلوم

هشتمین مظلوم

ماه صفر به پایان می‌رسد. شهادت امام هشتم در آخرین روز این ماه، پایان دو ماه سوگورای است. از آغاز محرم، سرشک غم باریده‌ایم، تا عاشورا، اربعین، بیست‌وهشتم صفر و سرانجام روز شهادت حضرت رضا(ع). اینک جهان تشیع در سوگ غریب خراسان است، والامردی که در راه آرمان و برای کسب خشنودی حضرت حق، شکیبا و استوار، رضای الهی را به جان پذیرفت و رهروان طریق توحید را تا رسیدن بر قله‌های شرف و وادی رستگاری رهنمون شد. هشتمین مظلوم، عصارۀ ایمان و هدف، آمیزه‌ای از دانش و تقوا، عبادت و بینش، مبارزه و پایداری و اراده و همت بود. او، هر چند در اوج عزت و جلال، اما اسیر ظلم مأمون بود؛ آن‌گونه که گاهی از خدایش، مرگ می‌طلبید. آه از آن انگور مسموم، که رضای آل محمد علیهم السلام را به رضوان برد! وای از آن زهر جفا که امام جواد را یتیم کرد!

نامه به جوانان عراقی

نامه به جوانان عراقی

نامه حضرت آیت‌الله خامنه‌ای خطاب به جوانان عزیز عراقی منتشر شد. متن و ترجمه این نامه که به زبان عربی نوشته شده است به این شرح است: