دوشنبه 03 ارديبهشت 1397 در 21:15
23 3
دوشنبه 03 ارديبهشت 1397 در 21:15

راهکار‌های موفقیت مشاور تحصیلی و تربیتی

نرگس کریم زاده، مشاور و مدرس دانشگاه و مجتمع بانو امین

کیفیت بیان مسئله یا مشکل توسط مراجعه‌کننده می‌تواند متناسب با اوضاع روحی، روانی و رفتاری مراجعه‌کننده متفاوت باشد

راهکار‌های موفقیت مشاور تحصیلی و تربیتی

با عنایت به اینکه عمل مشاوره از ابتدا تا انتها باید یک فرایند دقیق و مشخصی را طی نماید به نظر می‌رسد قلب تپنده آن از خود مشاور و پردازش روح و روان اوست.

فراهم‌سازی اسباب تقویت روان، پرهیز از ایجاد آشفتگی، عبادت و دعا، استغفار و بندگی، درک هرچه ‌بهتر ایام خاص مانند رجب و شعبان و رمضان، تجزیه‌وتحلیل مسائل شخصی و یافتن راه‌حل‌های صحیح و منطقی برای هر یک از مشکلات فردی، تقویت روحیه خودسازی به‌طور مستمر، بهره‌گیری از سخنان استادان اخلاق و عالمان دینی حداقل هفته‌ای یک‌بار، کسب مهارت‌های خودآگاهی، ایجاد روحیه نقدپذیری برای درمان اختلالاتی مانند عجب و غرور، تکبر، حرص و سوءظن و غیره شرکت در آزمون‌ها و تست‌های خودشناسی برای دقت و واکاوی هر چه بیشتر درون، کسب آمادگی جسمی با ورزش و این کار از ملزومات مستمر مشاور به‌حساب می‌آید ضمن آنکه پرداختن به حرفه شریف مشاوره از ضروریات است و باید با نگاهی ژرف و عمیق اصول و فنون مشاوره را به‌روز رسانی نماید.

آشنایی با فنون ارتباطی و روح و ساختار ارتباطات، مهم‌ترین اصل مشاوره برای به دست آوردن حس ارتباطی مراجع را تقویت می‌نماید. بحث ارتباطات (کلامی، غیرکلامی، دوگانه) از مباحث مهم و مفصل در بحث‌های مشاوره‌ای و تربیتی است و کتاب‌های فراوانی نیز در این زمینه تدوین‌شده که نیازمند مطالعه مشاوران محترم هست؛ زیرا با ایجاد ارتباط متقابل و دریافت مشکل، به تجزیه‌وتحلیل آن پرداخته سپس با شناسایی مشکل، به ارزیابی راه‌حل‌های ممکن و مناسب با اوضاع شخصی، روانی و رفتاری مراجعه‌کننده اهتمام می‌ورزند و با انتخاب راه‌حل‌های مناسب، در راستای حل مشکل مراجعه‌کننده، برنامه‌ای رفتاری و هدفمند تنظیم می‌نمایند. هنگام عمل مراجع کننده به این برنامه‌ها، نظارت را فراموش ننموده و همیشه بر روند اصلاح رفتار مراجع خود نظارت دارند ضمن آنکه باید بدانند، کیفیت بیان مسئله یا مشکل توسط مراجعه‌کننده می‌تواند متناسب با اوضاع روحی، روانی و رفتاری مراجعه‌کننده متفاوت باشد؛ که بعضی افراد تصریح به مشکل و بعضی با کتمان یا ابهام یا سکوت برخورد می‌نمایند و نحوه برخورد شخص مشاور با هر یک از این ۴ حالت بسیار مهم است:

هنگامی‌که مراجع مشکل را به‌صراحت بیان می‌کند از شیوۀ هدایت‌کننده استفاده کنید؛ یعنی اینکه اگر قسمتی را که مشاور فکر می‌کند بزنگاه مشکل است، از او تقاضای تکرار کند، یا اگر جایی بحث، از سیر اصلی منحرف شد بحث را به مسیر اصلی برگرداند، یا اگر جایی نیاز به توضیح بیشتر داشت با لطایف‌الحیلی سعی کند تا مطلب را با روشنی بیشتری بیان کند و ... .
 

هنگامی‌که مراجع اصرار بر کتمان دارد از شیوه بازدارنده استفاده کنید؛ مثلاً شما می‌توانید از تاریخچه مشکل سؤال کنید، یا حتی می‌توانید از تاریخچه زندگی شخصی مراجع (البته با دقت و ظرافت) سؤال کنید، یا اینکه با دلایل منطقی و قوی بر حضور مراجع اصلی اصرار کنید (در مواردی که مراجع از زبان دیگری سخن می‌گوید)، یا اینکه او را تشویق کنید به‌صراحت بیان یا او را از عدم صراحت در بیان مشکل بترسانید و عواقب خطرناک و وخیم این مشکل را برای او بازگو کنید.

هنگامی‌که مراجع سعی در مبهم گویی دارد از شیوه آشکارسازی استفاده نمایید. مشاور با دقت، به واژگان و نکات کلیدی سخن مراجعه‌کننده توجه کند و از آن‌ها یادداشت‌برداری نماید یا گاهی خود مشاور، سخن مراجعه‌کننده را تکرار کند و از مراجعه‌کننده بخواهد که آیا درست فهمیده‌ام یا نه؟ و گاهی می‌تواند با موارد و مطالبی که در تقریب ذهن مشاور برای کشف مشکل مراجعه‌کننده مؤثر است گریز بزند؛ و حتی می‌تواند خود مشاور به مشکل تصریح کند و از مراجعه‌کننده اعتراف بگیرد که مشکل شما این است یا نه؟ البته توجه به علائم آشکار در گفتار و رفتار مراجع (مثل نحوه سخن گفتن، اضطراب، حرکت دست و چشم، نحوه نشستن و ...) و همچنین تشویق و بیم دهی مراجع کننده نیز برای آشکارسازی مهم است.

هنگامی‌که مراجع سعی در سکوت دارد می‌توان از شیوه به حرف درآوردن مراجعه‌کننده استفاده کرد. البته این سکوت می‌تواند دلایلی داشته باشد مانند عدم ایجاد رابطه حسنه بین مشاور و مراجعه‌کننده، عدم رضایت از فرایند مشاوره، خستگی زیاد و ... که برای هرکدام راهکارهای مخصوص وجود دارد. در این‌گونه موارد می‌توان از شیوه به حرف درآوردن استفاده کرد و این می‌تواند با طرح سؤالات ابتدایی و روشن باشد یا حتی می‌تواند با درخواست نقاشی و تصویری باشد (چون در این حالت این‌گونه افراد آنچه را در ذهن دارند به تصویر می‌کشند) یا پیشنهاد ارائه گزارشی مکتوب از خود، یا توصیف چیزی (مثل بهار)، یا حتی تقاضای نوشتن انشایی در موضوع خاصی نماییم که در این صورت می‌توان مشکلات آن‌ها را از میان نوشته‌هایشان بیرون کشید. حتی بیان خاطرات هدایت‌کننده و جهت دهنده از خود توسط مشاور نیز می‌تواند در این زمینه به مشاور کمک کند. قدرت شنوندگی بالای مشاور و گوش دادن فعال هنگام گفت‌وگو با مراجع موجب انعکاس احساسات و محتوا، تماس چشمی و پرسش‌های مناسب می‌شود و مراجع باور می‌کند واقعاً به حرف‌هایش گوش‌داده می‌شود و این اتفاق مایه دلگرمی او است
و این امور مانع، مشغولیت ذهنی مشاور و بی‌توجهی و حتی واقع‌بینی بیش‌ازحد، غرق شدن در مشکلات گوینده و همدردی نابجا با او، پیش‌داوری درباره شنیده‌ها یا بی‌نظمی در کلام و کاربرد نادرست کلمات نمی‌شود.

هشتمین مظلوم

هشتمین مظلوم

ماه صفر به پایان می‌رسد. شهادت امام هشتم در آخرین روز این ماه، پایان دو ماه سوگورای است. از آغاز محرم، سرشک غم باریده‌ایم، تا عاشورا، اربعین، بیست‌وهشتم صفر و سرانجام روز شهادت حضرت رضا(ع). اینک جهان تشیع در سوگ غریب خراسان است، والامردی که در راه آرمان و برای کسب خشنودی حضرت حق، شکیبا و استوار، رضای الهی را به جان پذیرفت و رهروان طریق توحید را تا رسیدن بر قله‌های شرف و وادی رستگاری رهنمون شد. هشتمین مظلوم، عصارۀ ایمان و هدف، آمیزه‌ای از دانش و تقوا، عبادت و بینش، مبارزه و پایداری و اراده و همت بود. او، هر چند در اوج عزت و جلال، اما اسیر ظلم مأمون بود؛ آن‌گونه که گاهی از خدایش، مرگ می‌طلبید. آه از آن انگور مسموم، که رضای آل محمد علیهم السلام را به رضوان برد! وای از آن زهر جفا که امام جواد را یتیم کرد!

پیام رهبر انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌زاده

پیام رهبر انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌زاده

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پیامی با تبریک و تسلیت شهادت و فقدان دانشمند برجسته و ممتاز هسته‌ای و دفاعی جناب آقای محسن فخری‌زاده، بر مجازات قطعی عاملان و آمران این جنایت و همچنین لزوم پیگیری تلاش علمی و فنی این شهید تأکید کردند. متن پیام رهبر انقلاب اسلامی به این شرح است: بسم الله الرّحمن الرّحیم دانشمند برجسته و ممتاز هسته‌ئی و دفاعی کشور جناب آقای محسن فخری‌زاده به دست مزدوران جنایتکار و شقاوت‌پیشه به شهادت رسید. این عنصر علمی کم‌نظیر جان عزیز و گرانبها را به خاطر تلاشهای علمی بزرگ و ماندگار خود، در راه خدا مبذول داشت و مقام والای شهادت، پاداش الهی اوست. دو موضوع مهم را همه‌ی دست‌اندرکاران باید به جِدّ در دستور کار قرار دهند، نخست پیگیری این جنایت و مجازات قطعی عاملان و آمران آن، و دیگر پیگیری تلاش علمی و فنی شهید در همه‌ی بخشهائی که وی بدانها اشتغال داشت. اینجانب به خاندان مکرم او و به جامعه‌ی علمی کشور و به همکاران و شاگردان او در بخشهای گوناگون، شهادت او را تبریک و فقدان او را تسلیت میگویم و علو درجات او را از خداوند مسألت میکنم. سیّدعلی خامنه‌ای ۸ آذرماه ۹۹