پنجشنبه 21 تير 1397 در 21:15
23 3
پنجشنبه 21 تير 1397 در 21:15

سلسله مباحث مدرسه مطلوب

رضا فرهادیان دبیر کانون مدارس اسلامی قم

کودکانی که والدینشان از یک روحیه عبودیت و تواضع و دارای اعتمادبه‌نفس و باسخاوت و آزادمنش برخوردار باشند، باعزت نفس بالایی رشد می¬¬کنند

سلسله مباحث مدرسه مطلوب

مدرسۀ مطلوب بر مبانی و اصولی استوار است که همۀ برنامه­ریزی­ها و تلاش­ها برای تحکیم و ارزش­گذاری آن­ها صورت می­گیرد: دانش­آموز، معلم، کلاس و شیوه­های برخورد از آن جمله­اند. در بخش اول دربارۀ این مبانی، گفت‌وگو می­کنیم.

اساس عزت‌نفس در کودکی شکل می­گیرد

اصل نخست در رشد و تربیت دینی، معرفت و توجه به باری‌تعالی و پس‌ازآن، توجه به خود و شناخت خویشتن است. در پی این شناخت، فرد ارزش وجودی خود را می­یابد و این همان عزت‌نفس نام دارد. عزت‌نفس از دوران طفولیت براثر تعامل کودک با اطرافیان، به‌خصوص با پدر و مادر، شکل می­گیرد. کودکانی که والدینشان از یک روحیه عبودیت و تواضع و دارای اعتمادبه‌نفس و سخاوت و آزادمنشی برخوردار باشند، باعزت نفس بالایی رشد می­­کنند. این والدین احساس توانایی و ارزشمندی را در کودکان تقویت نموده و با تکیه‌بر نقاط قوت، اعتمادبه‌نفس ­بیشتری به آنان می­دهند. در دوران نوجوانی و جوانی نیز مربیان، معلمان و مهم­تر از همه، همسالان و دوستان الگوهایی هستند که خصلت­های مثبت یا منفی را در دانش­آموز تقویت می­کنند. در ضمن والدین و مربیان در این دوره باید نظارت و راهنمایی کنند، نه دخالت، تا عزت‌نفس فرد شکل بگیرد.

افراد عزتمند، خوش‌رو و خوش‌برخورد هستند و همیشه با استقلال عمل نموده، یأس و تردید در خود راه نمی­دهند و اگر اشتباه کردند، آن را جبران کرده و هرگز باعث توقف و رکودشان نمی­شود. دیگران را سرزنش نمی­کنند، مسئولیت­پذیرند و در کارهای خواسته‌شده پیش‌قدم‌اند. به کار خود اطمینان دارند و همواره به موفقیت­های جدیدی دست می­یابند. خواسته­های غیرمنطقی دیگران را با صراحت رد می­کنند و کم­رو و ملاحظه‌کار نیستند، ناکامی را تحمل کرده تا از موانع رد شوند، در هر کار سختی، با تلاش و استقامت و پشتکار گام برمی­دارند، بر شخصیت دیگران تأثیر معنوی می­گذارند و موردقبول افراد واقع می­شوند، روحیۀ جمعی دارند و در کارها با دیگران مشورت می­کنند.

راهکارهای مفید برای افزایش عزت‌نفس در دانش­ آموزان

ایجاد محبت قلبی و صمیمیت، ابتدا پذیرفتن آن­ها با همان ویژگی­ها و خصوصیاتی که دارند؛

قدردانی، تشویق و تحسین به مقدار تلاشی که در کارها دارند؛

رعایت نظم و انضباط؛

ارتباط سالم و رفتار بزرگوارانه و آزادمنشانه با آنان در هر وضعیتی از زندگی و تحصیل؛

چگونگی ارتباط و تعامل، مهم­ترین عامل در افزایش عزت­نفس است؛

عادت دادن دانش­آموزان به تفکر، هنگام رویارویی با مشـکلات؛

ادب و احـترام به افراد؛

توجه به خواسـته­ها، نیازها و علاقۀ آنان؛

ارزش­گذاری به کوچک­ترین تلاش آنان؛

سعه‌صدر و حلم و بردباری؛

رفتار بزرگوارانه و آزادمنشانه و قاطعیت در برخورد با آن­ها.

عوامل کاهنده عزت­نفس

تحقیر و به رخ کشیدن کارهای خلاف در حضور دیگران؛

عدم توجه به خواسته­ها و نیازهای افراد؛

برخورد بدون فکر و انفعالی و حساب‌نشده از سوی مربیان و والدین؛

انتظارات بالا، بدون توجه به توانایی و موقعیت فرد.

مدیریت کلاس

در مدیریت کلاس الگوی گروهی و مشارکتی، هر دانش­آموزی متناسب با توانایی­های خود تلاش و فعالیت می­کند و می­کوشد بر اساس معیارهای الگوی گروه، خود را به سطحی قابل‌قبول برساند؛ بنابراین باید به همه توجه کرد و به کار هم، ارزش­گذاری نمود تا احساس موفقیت در همۀ اعضای کلاس حاصل شود.

مدیریت کلاس مستلزم تفکر، برنامه­ریزی و طراحی آموزشی است. تفاوت مهم میان معلمان موفق و معلمان ناموفق، در عکس­العمل آنان هنگام بروز مشکلات انضباطی نیست، بلکه در توجه و به­کارگیری رغبت­ها و نیازها و خواسته­های دانش­آموزان در برنامه­ریزی آموزشی و طرح درس است. قاطعیت در اجرای مقررات و برنامه­ها همراه باحوصله و سعه‌صدر و ایجاد شرایط مساعد و بستر مناسب ازجمله اصول مدیریت در کلاس است.

نقش دانش ­آموزان در گروه الگوی مطلوب

در فعالیت­های گروهی همۀ دانش­آموزان رغبت می­کنند که با مشارکت یکدیگر و تقسیم‌کار برای رسیدن به اهداف و برنامه­ها بکوشند. موفقیت حاصله نیز برای همه اعضای گروه امتیاز محسوب می­شود. در این الگو باروحیۀ جمعی، فعالیت هر یک از دانش­آموزان بر اساس میزان توانایی خود در یادگیری و برای رسیدن به اهداف مشترک گروه تنظیم می­شود. برای نمونه، این نوع فعالیت­ها و همکاری­ها در بازی فوتبال دیده می­شود.

نقش معلم در الگوی مطلوب

در این الگو معلم زمینه­ساز، ترغیب گر، راهنما و هدایت­گر و مربی است و به‌جای مدیریت، رهبری کلاس را به عهده دارد.

خاطرۀ شهدا را در مقابل طوفان تبلیغات دشمن زنده نگهداریم

خاطرۀ شهدا را در مقابل طوفان تبلیغات دشمن زنده نگهداریم

دفاع مقدس با ستاره‌های درخشان شهدا جلوه‌نمایی می‌کند. ضمن گرامیداشت «هفتۀ دفاع مقدس»، وظیفۀ قدردانی از ایثارگران به‌ویژه شهیدان، فریضه‌ای عینی، تعینی و همیشگی است. بزرگداشت شهید یعنی اصالت بخشیدن به آن هدف‌ها و تشویق به آن عمل و تقدیس آن ایثار، تکریم شهیدان به آن است که این ملت هرگز در برابر سلطه‌گران مستکبر سرخم نکند. یاد شهیدان باید همیشه در فضای جامعه زنده باشد. زنده نگهداشتن یاد شهدای انقلاب باعث تداوم حرکت انقلاب است. شهیدان مظهر هدف، تلاش و تداوم هستند. ما در حقیقت، انقلاب، اسلام، قرآن، استقلال، آبرو و حیثیت را از برکت خون پاک شهدای عزیزمان داریم. خون شهیدان تضمین‌کنندۀ استقلال ملت و سربلندی اسلام است. نظام جمهوری اسلامی امروز امانت شهیدان است. خون شهدای انقلاب اسلامی به هدر نرفته است و آنها بودند که به قیمت خون خود، آبروی اسلام، قرآن، پیامبر و استقلال مملکت را حفظ کردند و حرکتی که آنها در این انقلاب از خود نشان دادند در طول تاریخ بی‌نظیر بوده است. چراغ راه آیندۀ ما شعار آزادگی و فداکاری شهدای ماست. با زبان و عملی خالصانه می‌گوییم: «شهدا! ما شما را فراموش نکرده‌ایم ... اصلاً مگر حماسه، شهادت، هویزه، طلائیه، بستان، صدای غرش توپ‌ها، حسین فهمیده‌ها و باکری‌ها، چمران‌ها، آوینی‌ها و ... فراموش شدنی هستند؟ شما در روح و باطن ما جای دارید. اندیشه و تفکر شما در روح و روان جامعۀ ایرانی جای دارد. یاد شما گرامی و راهتان پُررهرو باد.» سرداران دفاع مقدس، الگوی نسل آینده‌ساز انقلاب هستند؛ لذا سیرۀ نظری و عملی آن عزیزان فرا روی ماست که می‌بایست از آن بهره گرفت؛ از این رو، به‌منظورگرامیداشت یاد و خاطرۀ آن عزیزان در «هشت سال دفاع مقدس» و بهره‌برداری از اندیشۀ زلال آنان، بخشی از وصایا و گفته‌های تعدادی از سرداران شهید را تقدیم می‌داریم:

درگذشت استاد محمد علی اعتضاد رضوی

درگذشت استاد محمد علی اعتضاد رضوی

انالله و انا الیه راجعون  بسم الله الرّحمن الرّحیم درگذشت شخصیت فرهیخته، مجرب، متدین، انقلابی، مخلص والگوی عرصه تعلیم و تربیت که عمر گرانسنگ خود را در راه تربیت نسل آینده ساز هزینه نمود. دست اندرکاران کانون مدارس اسلامی کشور را اندوهگین،متاسف و متاثر ساخت.   لازم است این درگذشت را به جامعه فرهنگیان بالاخص همکاران مدارس اسلامی کشور، بیت شریف آن مرحوم و کلیه بازماندگان تسلیت عرض کنیم و از خداوند سبحان برای روح آن بزرگوار علو درجات و برای خانواده محترم به ویژه فرزندان آن عزیز که همچنان در سنگر تعلیم و تربیت فعالیت می نمایند صبرجزیل و طول عمر مسئلت می نماییم. روحش شاد و یادش گرامی باد  کانون مدارس اسلامی کشور