چهارشنبه 14 شهريور 1397 در 15:07
23 3
چهارشنبه 14 شهريور 1397 در 15:07

نقش خانواده در مطالعه

محمد معینی خواه معاون دبیرستان دوره اول پسرانه توحید قم

در خانواده‌هایی که والدین علاقه به مطالعه ندارند و اوقات فراغت خود را صرف سرگرمی‌هایی می‌کنند که با کتاب و خواندن ارتباطی ندارد نباید انتظار داشت فرزندانشان به مطالعه علاقه‌مند شوند.

نقش خانواده در مطالعه

شیوه‌های زیر برای ایجاد انگیزه و عادت به مطالعه و کتاب‌خوانی به خانواده‌ها پیشنهاد می‌شود:

استفاده از شیوه الگویی؛ زیرا تأثیر الگو و نقش‌پذیری انسان یک امر طبیعی است که از غریزه تقلید سرچشمه می‌گیرد؛

یکی از کارهای مهم و مؤثری که والدین می‌توانند در خصوص همراهی و هماهنگی با فرزندان خود در امر مطالعه و کتاب‌خوانی انجام دهند بردن فرزندان به کتابخانه است. پدر یا مادری که دست فرزند خود را گرفته و حداقل برای نخستین بار او را تا کتابخانه همراهی و در انتخاب کتاب کمک می‌کنند بدین‌وسیله به او می‌فهماند که این کار آن‌قدر ارزش دارد که من همراه تو می‌آیم و وقت خود را در این راه صرف می‌کنم. پدر، مادر، خواهر یا برادر بزرگ‌تر برای کودکان کامل‌ترین الگوها برای همانندسازی هستند.

همچنین اگر در خانه‌ای یک کتابخانه هرچند کوچک وجود داشته باشد و قسمتی از آن به کودک اختصاص یابد میل و توجه به کتاب و خواندن در آن‌ها تقویت می‌شود.

بنابراین در خانواده‌هایی که والدین علاقه زیادی به مطالعه ندارند و اوقات فراغت خود را صرف سرگرمی‌هایی می‌کنند که با کتاب و خواندن ارتباطی ندارد نباید انتظار داشت فرزندان این خانواده‌ها به کتاب خواندن و مطالعه علاقه‌مند شوند.

برای کودکان و نوجوانان خود برنامه‌ریزی کنید؛

یکی از ضروری‌ترین نیازهای انسان در زندگی داشتن یک برنامه مناسب است هرچند در جامعه ما بسیاری از افراد و خانواده‌ها به این اصل اساسی و مهم توجهی نمی‌کنند ولی معمولاً انسان‌هایی که طالب موفقیت و سعادت هستند برنامه منظمی را برای زندگی خود و فرزندانشان تنظیم می‌کنند. برنامه‌ای که دربرگیرنده تمام نیازهای جسمی و روانی آن‌ها باشد؛ انجام تکالیف شرعی و دینی بازی و ورزش، انجام تکالیف درسی، تماشای تلویزیون، همکاری در امور خانه، شرکت در بحث‌های خانواده، مطالعه و کتاب‌خوانی و ...؛

برای فرزندان خود قصه بگویید؛

قصه وسیله‌ای است که می‌تواند کودکان را پیرامون بزرگ‌ترها جمع کند و روابط عاطفی بین آن‌ها را تقویت کند. والدین می‌توانند از راه قصه‌گویی توجه و اعتماد به کودکان را به خود جلب کنند و با انتقال آنان به دنیای شادی و تخیل زمینه رشد و تکامل ذهن ایشان را فراهم کنند. کودکان علاقه زیادی به شنیدن قصه‌ دارند و از این کار لذت می‌برند. آن‌ها بسیاری از اوقات به مطالبی که برایشان می‌گوییم یا می‌خوانیم به چشم یک قصۀ خیال‌انگیز نمی‌نگرند، بلکه آن را رویدادی واقعی می‌دانند که در زمان‌های گذشته به وقوع پیوسته و همین امر باعث می‌شود باعلاقه و دقت بیشتری به این مطالب گوش دهند. می‌توان از این علاقه برای ایجاد انگیزه و عادت دادن آن‌ها به مطالعه و کتاب‌خوانی استفاده کرد. در حقیقت ما با قصه‌گویی لذت و شیرینی کتاب و مطالعه را به کام کودک می‌ریزیم و کودک وقتی بداند که قصه چنین است و قصه‌های شیرین و خیال‌انگیز محصول کتاب است در آرزوی آن است که خودش هم بتواند به‌زودی کتاب دست بگیرد و آن را بخوانند.

برای کودکان اشعار زیبا و موزون بخوانید؛

ازآنجاکه کلام شعر آهنگین و موزون است به میزان زیادی موردعلاقه و توجه کودکان قرار می‌گیرد و آنان را به وادی تخیل می‌کشاند. خواندن شعر از روی کتاب برای بچه‌ها در جذب آنان به‌سوی آن و ایجاد رغبت و عادت به مطالعه بسیار مؤثر است و درحقیقت، همان نقش قصه را ایفا می‌کند. شعرهای کودکان باید کوتاه ساده و روان بوده و با آنچه موردعلاقه آنان است ارتباط نزدیک داشته باشد تا بتواند روی آن‌ها تأثیر بگذارد.

کتاب را با صدای بلند برای کودک خود بخوانید؛

بلند خواندن کتاب نه‌تنها محتوا و معنای آن را انتقال می‌دهد بلکه بدین‌وسیله تصورهای درونی، عشق و علاقه کتاب خواندن نیز نسبت به افرادی که برای آن‌ها کتاب‌خوانده می‌شود منتقل می‌شود و یک رابطه عمیق و عاطفی بین آن‌ها پدید می‌آید.

اگر وقتی‌که ما مطالب کتاب را می‌خوانیم با انگشت اشاره‌کنیم و اجازه دهیم که کودک حرکت‌های دست ما را ببیند و تصویرهای کتاب را نگاه کند و ارتباط بین مطالب کتاب و تصویرهای آن را برایش شرح دهیم احساس مشارکت می‌کند و علاقه بیشتری از خود نشان می‌دهد.

کودکان را به کشیدن نقاشی تشویق کنید؛

اگر فرزندان خردسال خود را به کشیدن نقاشی تشویق کنیم و زمینه‌ای فراهم آوریم که آن‌ها با دفتر و قلم و مداد رنگی آشنا شوند گام مؤثری در جهت علاقه آن‌ها به کتاب برداشته‌ایم. کودک علاقه‌مند به نقاشی سعی می‌کند کتاب‌های مختلف را به دست آورد تا تصویرهای آن‌ها را بکشد همین جست‌وجو برای یافتن کتاب و تصویرهای زیبا علاقه او را به کتاب بیشتر می‌کند.

کودکان را به بیان داستان‌ها و مطالبی که خوانده‌اند تشویق کنید؛

کودکان علاقه زیادی به بیان مطالبی که خوانده‌اند دارند و از این کار لذت می‌برند و کودک می‌خواهد قصه‌ای از زبان فرد دیگری شنیده یا در کتابی خوانده است را برای ما تعریف کند باید با صبر و حوصله و اشتیاق به سخنان او گوش دهیم و این برخورد ما نشانگر این است که به مطالعه کودک و مطالبی که خوانده است علاقه‌مندیم؛ بنابراین سعی خواهد کرد که این کار خود را ادامه دهد و اطلاعات جدیدتری کسب نماید تا در فرصت‌های مناسب به بیان آن‌ها بپردازد و مورد تشویق و تحسین قرار گیرد.

از اسباب‌بازی‌های کودکان برای ایجاد عشق و علاقه نسبت به کتاب و مطالعه استفاده کنید

اسباب‌بازی کودک را از دنیای درونش بیرون کشیده و او را با دنیای بیرون ارتباط می‌دهد. او بدین‌وسیله می‌تواند به دنیای تخیل کودکی خود و دنیای واقعی پلی بزند. ساخت وسایل مطالعه به‌صورت اسباب‌بازی زمینه فکری خوبی نسبت به کتاب و کتاب‌خوانی در کودک پدید می‌آورد؛ همان‌طور که وسایل آشپزی را دور خودش چیده از آن‌ها برای طبخ غذای ساختگی و پذیرایی مهمان استفاده می‌کند به همان صورت می‌تواند با داشتن قفسه‌های کوچک کتاب نیز چراغ مطالعه و کتاب، نقش یک کتابدار یا دانش‌آموز اهل مطالعه را بازی کند. می‌توان با استفاده از چندتکه مقوا و وسایل ساده این بازی را انجام داد.

برای پاسخ دادن به سؤال‌های کودکان از کتاب استفاده کنید

در بسیاری از موارد بهتر است به‌جای دادن پاسخ سریع آن‌ها را تشویق کنیم که خود پاسخ موردنظرشان را پیدا کنند. برای این کار کتاب‌هایی به آن‌ها معرفی کنید تا پاسخ خود را در آن بیابند. اگر کتاب‌های مورداستفاده دارای تصویر باشد نتیجه مطلوب‌تری به دست خواهد آمد.

برای کودکان و نوجوانان خود کتاب‌ها و نشریه‌های مناسب خریداری کنید

اگر والدین به خرید کتاب برای کودک اهمیت بدهند به‌راحتی می‌توانند او را به مطالعه سوق دهند برای مثال وقتی پدر برای چند روز به مسافرت می‌رود کودک با بی‌صبری در انتظار آمدن پدر لحظه‌شماری می‌کند. با آمدن پدر خود را در آغوش او می‌اندازد و معمولاً اولین سؤال این است که پدر برایم چه آورده‌ای. ممکن است پدر بسته‌ای شیرینی، اسباب‌بازی یا لباس برای کودک آورده باشد؛ اما اگر پدر همراه هرکدام از این‌ها یک یا چند جلد کتاب متناسب سن او آورده باشد به او فهمانده که همان‌طور که شیرینی و اسباب‌بازی یا لباس اهمیت دارند کتاب نیز دارای ارزش است. همچنین اهدای کتاب در موقعیت‌های مناسب مثل جشن تکلیف یا تولد می‌تواند اثربخشی بالایی داشته باشد.

- راه‌های مؤثر در تشویق کودکان و نوجوانان:

1) بازدید از کتابخانه‌های سیار، کتابخانه مرجع، انتشارات و ...؛

2) معرفی نویسندگان و شاعران کودک و نوجوان و دعوت از آن‌ها جهت پاسخ به سؤالات؛

3) تشویق و ترغیب آن‌ها به خرید کتاب‌های موردعلاقه و تشویق و راه‌اندازی کتابخانه در منزل؛

4) تشویق و اهدای لوح به کودکان کتاب‌خوان؛

5) خلاصه‌نویسی کتاب‌ها توسط کودکان؛

6) تهیه کارت‌های هفتگی و نوشتن میزان مطالعه و عضویت در کتابخانه‌ها؛

از دیگر نکات قابل‌توجه در تشویق کودکان به مطالعه می‌توان به فراهم کردن زمینه‌ای مناسب برای خواندن کتاب‌های شعر و داستان توسط گروه نوجوان برای گروه سنی کودک اشاره کرد.

تشویق کودکان به تحصیل و مطالعه

نگران وضعیت روحی فرزندان بودن برای والدین امری طبیعی است هر پدر و مادری دوست دارد کودکش در امر تحصیل موفق باشد؛ زیرا آن را نشانه‌ای از رشد و پیشرفت کودک خود می‌دانند. برخی از این پیامدها به شرح زیر است:

1. عزت‌نفس او را بالا می‌برد؛ زیرا کودک احساس می‌کنند فردی ارزشمند و موفق است؛

2. اعتمادبه‌نفس ما را افزایش می‌دهد؛ زیرا با مشاهده توانایی تحصیلی خود این احساس در او ایجاد می‌شود که برای انجام هر کاری از این قبیل آمادگی دارد و هیچ‌چیز نمی‌تواند مانع پیشرفت او شود؛

2. مسئولیت‌پذیری را در کودکان افزایش می‌دهد. وقتی کودکی به تحصیل و مطالعه و آماده کردن تکالیف درسی توجه داشته باشد به این خاطر است که در خود نسبت به مدرسه و درس احساس مسئولیت می‌کند همین احساس به او زندگی می‌بخشد و ارزش وجودی او را نزد خودش بالا می‌برد.

راهکارهای اصلاحی

کودکان گاهی بی‌دلیل در انجام تکالیف درسی‌شان اهمال می‌کنند و از انجام آن سرباز می‌زنند.

مرحله اول: باید مواظب باشید که هیچ‌گاه به بچه‌ها برچسب منفی نزنید.

1) تو هیچ‌وقت نمی‌توانی تکالیفت را درست انجام دهی؛

2) چرا نمی‌توانی مثل خواهرت یا برادرت یا دوستت یا ... باشی؛

3) مشقی که نوشته‌ای چرا این‌قدر بد خط است؟!

مرحله دوم: اگر تشویق و تحسین شما تأثیر نگذاشت و بازهم فرزندتان کم‌کاری کرد باید رفتارهای قاطعانه داشته باشید؛ یعنی بدون اینکه کمترین ضعفی از خود نشان دهید از خواسته خود ذره‌ای چشم‌پوشی نکنید و بلکه درصدد وادار کردن کودک به درس شوید.

رفتارهایی از قبیل التماس کردن به کودک، مبهم سخن گفتن، تحقیر کردن و مانند آن ازجمله رفتارهای نادرست است که روی بچه‌ها تأثیر منفی می‌گذارد

هشتمین مظلوم

هشتمین مظلوم

ماه صفر به پایان می‌رسد. شهادت امام هشتم در آخرین روز این ماه، پایان دو ماه سوگورای است. از آغاز محرم، سرشک غم باریده‌ایم، تا عاشورا، اربعین، بیست‌وهشتم صفر و سرانجام روز شهادت حضرت رضا(ع). اینک جهان تشیع در سوگ غریب خراسان است، والامردی که در راه آرمان و برای کسب خشنودی حضرت حق، شکیبا و استوار، رضای الهی را به جان پذیرفت و رهروان طریق توحید را تا رسیدن بر قله‌های شرف و وادی رستگاری رهنمون شد. هشتمین مظلوم، عصارۀ ایمان و هدف، آمیزه‌ای از دانش و تقوا، عبادت و بینش، مبارزه و پایداری و اراده و همت بود. او، هر چند در اوج عزت و جلال، اما اسیر ظلم مأمون بود؛ آن‌گونه که گاهی از خدایش، مرگ می‌طلبید. آه از آن انگور مسموم، که رضای آل محمد علیهم السلام را به رضوان برد! وای از آن زهر جفا که امام جواد را یتیم کرد!

پیام رهبر انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌زاده

پیام رهبر انقلاب درپی ترور دانشمند هسته‌ای و دفاعی شهید محسن فخری‌زاده

حضرت آیت‌الله خامنه‌ای در پیامی با تبریک و تسلیت شهادت و فقدان دانشمند برجسته و ممتاز هسته‌ای و دفاعی جناب آقای محسن فخری‌زاده، بر مجازات قطعی عاملان و آمران این جنایت و همچنین لزوم پیگیری تلاش علمی و فنی این شهید تأکید کردند. متن پیام رهبر انقلاب اسلامی به این شرح است: بسم الله الرّحمن الرّحیم دانشمند برجسته و ممتاز هسته‌ئی و دفاعی کشور جناب آقای محسن فخری‌زاده به دست مزدوران جنایتکار و شقاوت‌پیشه به شهادت رسید. این عنصر علمی کم‌نظیر جان عزیز و گرانبها را به خاطر تلاشهای علمی بزرگ و ماندگار خود، در راه خدا مبذول داشت و مقام والای شهادت، پاداش الهی اوست. دو موضوع مهم را همه‌ی دست‌اندرکاران باید به جِدّ در دستور کار قرار دهند، نخست پیگیری این جنایت و مجازات قطعی عاملان و آمران آن، و دیگر پیگیری تلاش علمی و فنی شهید در همه‌ی بخشهائی که وی بدانها اشتغال داشت. اینجانب به خاندان مکرم او و به جامعه‌ی علمی کشور و به همکاران و شاگردان او در بخشهای گوناگون، شهادت او را تبریک و فقدان او را تسلیت میگویم و علو درجات او را از خداوند مسألت میکنم. سیّدعلی خامنه‌ای ۸ آذرماه ۹۹