جمعه 05 ارديبهشت 1399 در 19:37
23 3
جمعه 05 ارديبهشت 1399 در 19:37

نقش بی بدیل ماه رمضان در تربیت دینی

احمد رزاقی

خدای رحمان هر آنچه را که واجب اعلان فرموده برای جسم و جان و جوهر فردی و اجتماعی انسان نه تنها مفید بلکه لازم و ضروری است و هر آنچه را که تحریم فرموده برای انسان مضر و مخرب نابود کننده ذهن و زندگی آدمی می باشد.

نقش بی بدیل ماه رمضان در تربیت دینی

به راستی که باید با تمام وجود فریاد بزنیم: ای خدای رحمان و رحیم! ما لایق این همه خوبی و زیبای و موهبت و محبت تو نیستیم در قبال این همه نعمت ها و مهربانی ها و لطف و کرم توجه کنیم؟ در برابر بارش بی وقفه و بی پایان نعمت ها زیبایت که رایگان و بدون هیچ منتی در اختیار ما نهاده ای چگونه سپاسگزار باشیم؟ ما حتی در برابر نفس کشیدنمان که هدیه بزرگی است توان تشکر و سپاس را نداریم:

هر نفسی که فرو می رود ممد حیات است؛ و چون بر می آید مفرح ذات، پس در هر نفسی دو نعمت موجود، و برهر نعمتی شکر واجب

از دست و زبان که برآید                        کز عهده شکرش بدر آید

رمضان و روزه از مهمترین و زیباترین نعمت ها  موهبت های الهی است که جسم و جان انسان را از آلودگیهای مادی و غیر مادی پاک می سازد

برشمردن آثار و برکات نورانی روزه و رمضان در این مقال آنهم به قلم نگارنده ناتوانی چون من بسیار مشکل و بلکه غیر ممکن است اما:

 اگر آب دریا نتوان کشید                        هم به قدر تشنگی باید چشید

اشاره ای کوتاه و مجمل برای خوانندگان فرهیخته و روزه داران عزیز شاید تلنگری باشد برای جولان در دامنه گسترده ی فکری و ذهنی .

چه رابطه ای بین رمضان و تربیت دینی وجود دارد؟ چگونه می توان ازاین فرصت و فضای طلایی برای تعالی و تزکیه و تربیت دینی بهره گرفت؟ آیا در ماه ها و روزهای دیگر تعلیم و تربیت صورت نمی گیرد؟ چه مشخصه های بارزی این ماه عزیز را از سایر ماهها و روزها متمایز می کند؟

در عظمت ماه رمضان همین بس که: این ماه حتی از ماههای حرام (ذی قعده، ذی حجه، محرم، رجب) که آن همه در فضیلت و اهمیت شان تأمل و توجه و تأکید شده با فضیلت تر و با عظمت تر است نام هیچ یک از ماههای دوازده گانه سال قمری در قرآن نیامده جز رمضان.

امام صادق(علیه السلام) می فرمایند رسول خدا(صلی الله علیه و آله) فرمود: ماه شعبان ماه من و رمضان ماه خداست پس کسی که در شعبان روزه بگیرد من شفیع او در قیامت و کسی که در رمضان روزه بگیرد [و عبادت کند] خدا در روز قیامت گناهان او را می آمرزد.

لیله القدر در این ماه است که[یک شب] بهتر از هزار ماه است [لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْ ] نه تنها نزول قرآن در این ماه [انزل فیه القرآن] صورت گرفته بلکه همه کتب آسمانی در این شب نازل شده اند.

اگر چه در همه ماهها و روزهای خدا میهمان خالق مهربانمان هستیم اما در این ماه میهمانی ویژه ای برقرار است برای پاک شدن برای تمرین و تربیت و هماهنگی با میزبان به تعبیر رسول گرامی اسلام در این ماه نفس ها تسبیح، خواب ها عبادت، اعمال مقبول، دعاها مستجاب، نیت ها پاک و ثواب ها 70 برابر می شود.

اما به جای توضیح واضحات، تأملی برآثار تربیتی این ماه این مقال مجمل را مفیدتر کاربردی تر خواهد کرد.

1- رمضان و روزه (براساس آیات قرآن) باید به تقوا ختم شود. آنجا که خداوند می فرماید: ای کسانی که ایمان آورده اید برشما روزه مقرر شد، همچنانکه برپیشینیان مقرر گشته است باشد که تقوا پیشه کنید (پرهیزگار شوید).

با توجه به این مهم و نیز تأکید بر اینکه روزه تنها عبادتی است که در آن ریا و دوگانه گرایی راهی ندارد لذا روزه داران تلاش می کنند با عنایت به توصیه ها و سفارشات تربیتی و اخلاقی معصومین علیهم السلام مراقب افکار، گفتار و رفتار خود باشند.

روزه داری که در تابستان (روزهای طولانی و گرم) توفیق مدیریت و مراقبت از خود در برابر خواسته های نفسانی و غریزی(خوردن، نوشیدن و...) را بدست آورده هرگز زیر بار گفتار آلوده به گناه [غیبت، تهمت، دروغ، چاپلوسی، سخن چینی و...] نخواهد رفت.

در فضا و فرصتی که دست و پای شیطان در زنجیر و درهای بهشت باز و درهای جهنم بسته و بارش برکات معنوی بیش از پیش، ترک محرمات آسانتر و انجام واجبات روانتر و عمیق تر خواهد بود لذا تربیت و تزکیه و پاکسازی اعمال و رفتار بهتر و سریعتر صورت خواهد گرفت.

جالب است بدانیم که بر اساس تحقیقات انجام شده در این ماه آمار آسیب های اجتماعی در همه حوزه به صفر نزدیکتر شده و نسبت به ماههای دیگر کاهش چشمگیری می یاید با مراجعه به دادگاههای خانواده اداره آگاهی، پزشکی قانونی، پلیس راه و حتی بیمارستان ها این واقعیت آشکارتر می شود که آمار تصادفات خشونت ها، خیانت ها، سرقت ها، و حتی بیماران در مقایسه با ماههای دیگر سال به حداقل می رسد اینجاست که رابطه رمضان و تربیت دینی به وضوح روشن می شود.

2- ماه رمضان را ماه توبه و استغفار نیز نامیده اند در این ماه بخصوص در شبهای قدر دل و جان و روح روان روزه داران آماده یک انقلاب درونی و یک دگرگونی واقعی می شود.

برای بهره گیری اثرگذار از این معجزه ممتاز رمضان (توبه) توجه به نکات تربیتی آن از ضروریات قطعی و از پیش نیازهای اساسی به شمار می آید چرا که توبه زمانی مورد پذیرش بوده و توبه واقعی است که این محورها مورد تأکید جدی قرار گیرد.

1- پشیمانی از گناه یا گناهانی که مرتکب شده ایم

2- تصمیم گیری برای عدم تکرار

3- به جا آوردن و دادن حق الناس اگر مال یا جان یا آبروی کسی را مورد تهدید و تجاوز قرار داده ایم باید حسابرسی نموده و رضایت وی را جلب نماییم

4- حق الله را بپردازیم که نماز و روزه ای قضا شده واجبی ترک شده به جا آوریم

5- با خوبی ها، بدیها و زشتی های گناه را دفن و دفع کنیم

همانطور که ملاحظه می شود با انجام تکالیف و طی فرآیند فوق نه تنها خود و خانواده خود را از آلودگیها دور نموده و با معیارهای تربیتی و اخلاقی و عرفانی دینی مدیریت نموده ایم بلکه اطرافیان، دوستان، خویشان و شهروندان خود را نیز به نوعی تربیت و تزکیه نموده ایم رفتار و گفتار معطوف به محترم شمردن حق دیگران (چه در حوزه امور مادی و چه در امور غیر مادی) موجب اشاعه فرهنگ و تربیت دینی در جامعه خواهد شد.  

                

بخش اخلاق و عرفان اسلامی تبیان

خاطرۀ شهدا را در مقابل طوفان تبلیغات دشمن زنده نگهداریم

خاطرۀ شهدا را در مقابل طوفان تبلیغات دشمن زنده نگهداریم

دفاع مقدس با ستاره‌های درخشان شهدا جلوه‌نمایی می‌کند. ضمن گرامیداشت «هفتۀ دفاع مقدس»، وظیفۀ قدردانی از ایثارگران به‌ویژه شهیدان، فریضه‌ای عینی، تعینی و همیشگی است. بزرگداشت شهید یعنی اصالت بخشیدن به آن هدف‌ها و تشویق به آن عمل و تقدیس آن ایثار، تکریم شهیدان به آن است که این ملت هرگز در برابر سلطه‌گران مستکبر سرخم نکند. یاد شهیدان باید همیشه در فضای جامعه زنده باشد. زنده نگهداشتن یاد شهدای انقلاب باعث تداوم حرکت انقلاب است. شهیدان مظهر هدف، تلاش و تداوم هستند. ما در حقیقت، انقلاب، اسلام، قرآن، استقلال، آبرو و حیثیت را از برکت خون پاک شهدای عزیزمان داریم. خون شهیدان تضمین‌کنندۀ استقلال ملت و سربلندی اسلام است. نظام جمهوری اسلامی امروز امانت شهیدان است. خون شهدای انقلاب اسلامی به هدر نرفته است و آنها بودند که به قیمت خون خود، آبروی اسلام، قرآن، پیامبر و استقلال مملکت را حفظ کردند و حرکتی که آنها در این انقلاب از خود نشان دادند در طول تاریخ بی‌نظیر بوده است. چراغ راه آیندۀ ما شعار آزادگی و فداکاری شهدای ماست. با زبان و عملی خالصانه می‌گوییم: «شهدا! ما شما را فراموش نکرده‌ایم ... اصلاً مگر حماسه، شهادت، هویزه، طلائیه، بستان، صدای غرش توپ‌ها، حسین فهمیده‌ها و باکری‌ها، چمران‌ها، آوینی‌ها و ... فراموش شدنی هستند؟ شما در روح و باطن ما جای دارید. اندیشه و تفکر شما در روح و روان جامعۀ ایرانی جای دارد. یاد شما گرامی و راهتان پُررهرو باد.» سرداران دفاع مقدس، الگوی نسل آینده‌ساز انقلاب هستند؛ لذا سیرۀ نظری و عملی آن عزیزان فرا روی ماست که می‌بایست از آن بهره گرفت؛ از این رو، به‌منظورگرامیداشت یاد و خاطرۀ آن عزیزان در «هشت سال دفاع مقدس» و بهره‌برداری از اندیشۀ زلال آنان، بخشی از وصایا و گفته‌های تعدادی از سرداران شهید را تقدیم می‌داریم:

درگذشت استاد محمد علی اعتضاد رضوی

درگذشت استاد محمد علی اعتضاد رضوی

انالله و انا الیه راجعون  بسم الله الرّحمن الرّحیم درگذشت شخصیت فرهیخته، مجرب، متدین، انقلابی، مخلص والگوی عرصه تعلیم و تربیت که عمر گرانسنگ خود را در راه تربیت نسل آینده ساز هزینه نمود. دست اندرکاران کانون مدارس اسلامی کشور را اندوهگین،متاسف و متاثر ساخت.   لازم است این درگذشت را به جامعه فرهنگیان بالاخص همکاران مدارس اسلامی کشور، بیت شریف آن مرحوم و کلیه بازماندگان تسلیت عرض کنیم و از خداوند سبحان برای روح آن بزرگوار علو درجات و برای خانواده محترم به ویژه فرزندان آن عزیز که همچنان در سنگر تعلیم و تربیت فعالیت می نمایند صبرجزیل و طول عمر مسئلت می نماییم. روحش شاد و یادش گرامی باد  کانون مدارس اسلامی کشور